Suriye'nin Bağımsızlıktan Baas Darbesine Kadar Olan Siyasî Gelişimi (1946–1963)

Abstract

Bu çalışma, 1946 yılında bağımsızlığın kazanılmasından 1963 yılında Baas Partisi'nin iktidara gelişine kadar geçen süreçte Suriye'deki siyasi gelişmeleri incelemektedir. Söz konusu dönem, yoğun siyasi ve askeri çatışmalarla şekillenmiş olup, modern Suriye siyasi sisteminin oluşumunda belirleyici rol oynayan dönüşümleri kapsamaktadır. Araştırma, Fransız manda yönetiminin Arap bölgesini paylaşma amacıyla uyguladığı sömürgeci politikalar sonucunda ilk Suriye Krallığı'nın yıkılmasından itibaren ortaya çıkan devlet yapılanmasının karşılaştığı zorlukları ele almaktadır. Suriyeliler, bu politikalara önce silahlı direnişle, ardından bağımsızlığı sağlayan siyasi müzakerelerle karşı koymuşlardır. Ancak manda yönetiminin etkileri, sonraki yıllarda siyasi yapıya da yansımış; askeri darbeler yaygınlaşmış ve milliyetçi düşünce derinleşmiştir. Bu gelişmeler, Suriye'yi bölgesel ve uluslararası düzeyde karşılaştığı zorluklara çözüm arayışıyla Arap ülkeleriyle birlik projelerine yöneltmiştir. Özellikle Mısır ile kurulan ve modern Arap tarihinde istisnai bir örnek teşkil eden Birleşik Arap Cumhuriyeti, bu bağlamda dikkat çekicidir. Ancak dış müdahaleler ve siyasi deneyim eksikliği nedeniyle bu birlik girişimi başarısızlıkla sonuçlanmış; ülke yeniden çatışma ve kaos ortamına sürüklenmiştir. Bu süreçte yeni bir darbe dalgası başlamış ve siyasi hayata askeri müdahaleler yeniden egemen olmuştur. Son olarak, Baas Partisi'nin ordu içindeki subayları etkileyerek askeri kurumu kendi hedefleri doğrultusunda kullanmayı başarmasıyla iktidara gelişi gerçekleşmiş; böylece Suriye, on yıllar sürecek tek partili bir siyasi döneme girmiştir. Bu tez, söz konusu dönemdeki siyasi gelişmeleri tarihsel bağlamda ele alarak, her aşamayı etkileyen temel faktörleri ve sonuçları nesnel biçimde analiz etmeyi amaçlamaktadır.

This study examines the political developments in Syria from its independence in 1946 to the rise of the Ba'ath Party to power in 1963. This period is marked by intense political and military conflicts and encompasses the key transformations that shaped the structure of the modern Syrian political system. The research addresses the structural and political challenges faced by the emerging Syrian state following the collapse of the first Syrian Kingdom, which resulted from the colonial policies imposed by the French Mandate aiming to divide the Arab region. Syrians initially resisted these policies through armed struggle, followed by political negotiations that led to independence. However, the influence of the mandate continued to affect the political landscape in subsequent years, as military coups became widespread and nationalist thought deepened, prompting the country to seek regional cooperation. In this context, the establishment of the United Arab Republic with Egypt stands out as a unique experiment in modern Arab history. Nevertheless, external interventions and a lack of political experience led to the failure of this union, plunging the country back into instability. A new wave of military coups ensued, reinforcing the role of the military in political life. In 1963, the Ba'ath Party strategically expanded its influence within the military establishment and directed it toward its political objectives, enabling the party to seize power. This development marked the beginning of a long-lasting single-party rule in Syria. This thesis adopts a multidimensional approach to analyze this historical process, aiming to objectively reveal the fundamental dynamics that shaped Syria's political system and the long-term consequences of these transformations