Fâdıl es-Sâmerrâî ve Nahiv İlmin e Dair Görüşleri 'Tahkîkâtun Nahviyye' Eseri Bağlamında

Abstract

Bu çalışma, çağdaş Arap dil âlimlerinden Fâdıl Sâlih es-Sâmerrâî'nin hayatı, nahiv anlayışı, eserleri ve tartışmalı bazı nahiv meselelerine ilişkin görüşlerini konu edinmektedir. Bu araştırmada Sâmerrâî'nin Tahkîkâtun Nahviyye eserinde ele alınan fâil ve nâibü'l-fâil, maksûr ismin i‗râbı, fiillerin sonuna bitişen elif, vâv, yâ ve nûn, fiillere bitişen kâf zamiri, harekesiz (sâkin) müenneslik tâ'sı, muzâraat harfleri, emir fiilinde müstetir olan zamir, zanne ve kardeşlerinin nasbettiği isimlerin i‗râbı, failin fiilden önce gelmesi, nahiv konuları ele alınıp incelenmiş ve bu konularla ilgili nahiv âlimlerinin tartışmalarına değinilmiştir. Ardından da Sâmerrâî'nin bu konularla ilgili görüş ve delillerine detaylı bir şekilde yer verilmiştir. Birçok örnek ve güçlü delillerle temellendirdiği görüşleri ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Arap dili ve grameri, Nahiv meseleleri, Tahkîkâtun Nahviyye, Sâmerrâî'nin nahiv anlayışı, Sâmerrâî.This study examines the life, grammatical approach, works, and views of the contemporary Arabic linguist Fāḍil Ṣāliḥ al-Sāmarrāʾī on several controversial issues in Arabic grammar. In this research, the following topics discussed in al-Samarrai's Taḥqīqātun Naḥwiyya are analyzed: the agent (fāʿil) and the deputy of the agent (nāʾib al-fāʿil), the inflection of the maqṣūr noun, the Alîf, wāw, yāʾ, and nūn attached to the ends of verbs, the second-person kāf pronoun attached to verbs, the unvowelled (sukūn) feminine tāʾ, the letters of imperfect verbs (ḥurūf al-muḍāraʿa), the implicit pronoun in the imperative verb, the inflection of nouns governed by ẓanna and its sisters, and the precedence of the subject (fāʿil) over the verb. The study addresses the debates among grammarians concerning these issues and then presents al-Sāmarrāʾī's views and arguments on each topic in detail. His positions, supported by numerous examples and strong evidences, are thoroughly set forth. Key Words: Arabic language and grammar, grammatical issues, Taḥqīqātun Naḥwiyya, al-Sāmarrāʾī's grammatical approach, al-Sāmarrāʾī.