Toplumsal Cinsiyet Yönüyle Kadın Dengbêjlerin Hayatı: The Life Of Women Dengbêjs In Terms Of Gender

Abstract

Terim olarak cinsiyet, biyolojik açıdan kadın ya da erkek olmakla ile ilgili iken; toplumsal cinsiyet, kadın ve erkeklere farklı yer ve zamanlarda yüklenen toplumsal yük ve sorumluluklar sonucu ortaya çıkan cinsiyet kimlikleridir. Cinsiyette biyolojik farklılıklara değinilirken toplumsal cinsiyette kültürel değerlerin oluşturduğu farklılıklara işaret edilir. Bir çeşit önyargı olan toplumsal cinsiyet kalıpyargıları ise toplumun bir grup olarak kadınlardan ve erkeklerden beklediği davranış ve özelliklerdir. Kültürden kültüre farklılık gösteren kalıpyargıları değişime karşı dirençlidir. Bu çalışmamızda bilinen kadın dengbejlerden/şarkıcılardan olan Meryem Han, Sûsika Simo, Fatma Îsa, Belga Kado, Zadîna Şekir ve Aslîka Kadir’in hayatları toplumsal cinsiyet kalıpyargıları yönüyle incelenmiştir. Kadın sesinin erkeğe ulaşmasının hoş karşılanmadığı bir toplumda ve zamanda kadın dengbejler/şarkıcılar ağır bedeller ödeyerek toplumsal kalıpyargılara direnmişlerdir. Sonuç olarak görülmüştür ki kadın dengbejler/şarkıcılar hayatları boyunca hem aile hem de toplum içerisinde kalıpyargılarla mücadele etmek zorunda kalmışlardır.