Tanzimat’tan Sonra İhtida, İrtidat Hareketleri ve Kadınların “Öteki” ile Evliliği: Midyat Örneği

Abstract

Midyat 19. yüzyılın sonlarına kadar Yakubi/Süryani Hristiyanların çoğunlukta olduğu ve Turabdin olarak tanımlanan bölgenin merkezidir. Bölgede Müslüman, Hristiyan ve Yezidiler, Süryanice, Kürtçe, Arapça (Mahallemi) ve Ermenice konuşarak farklı din ve etnik kimlikleriyle günlük yaşamın olağan seyri içinde çapraz ilişki ağları geliştirdiler. Midyat ve çevresinde Müslümanlar ve Hristiyanlar dil, mezhep ve aşiret gibi farklı ve kısmen nisbi kimlikler üzerinden çatışma ve ittifak alanları oluşturdular. Ancak “Çok Kimlikli Toplumlarda İhtida/İrtidat Hareketleri ve Kadınların “Öteki” ile Evliliği: Midyat Örneği” adı verilen bu çalışmada da görüleceği gibi, tüm bu varsayımsal kimlikler kadınların din değiştirerek evliliği söz konusu olduğunda terkedilerek, kitleleri bir din veya mezhep etrafında toplayabilmektedir. Bu çalışmada, Tanzimat’la beraber kaza merkezi olan Midyat’ın toplumsal yapısı bağlamında ihtida ve kadınların din değiştirerek yaptıkları evliliklerin ilişkilere etkisi incelenecektir. Makalede çok kimlikli toplumsal ilişkilerde din değiştirme ve kadınların “öteki” ile evlilikleri cemaatin namusuna doğrudan bir saldırı olarak algılandığı, simgesel zafer ya da yenilgi olarak değerlendirildiği, cemaatler arası dinî çatışma ve ittifaklara dönüştüğü Midyat özelinde iddia edilmektedir.