Öğretmenlerin Yapay Zeka Farkındalığı ile Bilgisayarca Düşünme Becerileri Arasındaki İlişkinin incelenmesi: Sosyodemografik ve Mesleki Değişkenlere Göre Farklılıklar

Abstract

Eğitimde dijital dönüşümün bir gereği olarak öğretmenlerden çağdaş pedagojik yeterliklere sahip olması beklenmektedir. Bu bağlamda değerlendirilen yapay zeka (YZ) farkındalığı ve bilgisayarca düşünme (BD) becerilerine yönelik kanıtlar elde etmek öğretim süreçlerini dönüştürmeye katkı sağlayabilir. Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin yapay zekâ farkındalığı ve bilgisayarca düşünme beceri düzeylerini tespit etmektir. Ayrıca, YZ farkındalığı ve BD becerilerinin ilişkili olup olmadığını ve bu değişkenlerin çeşitli sosyodemografik ve mesleki değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymaktır. İlişkisel tarama modeliyle Türkiye’de yürütülen bu araştırmaya, 2024-2025 akademik yılında gönüllü katılım esasına dayalı olarak 981 öğretmen (kadın = 514, erkek = 467) katılım sağlamıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları, öğretmenlerin YZ farkındalık düzeylerinin ve BD becerilerinin orta düzeyde olduğunu göstermiştir. Ayrıca, sosyo-demografik değişkenlere göre öğretmenlerin AI farkındalığı ve BD becerilerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur. YZ farkındalığı ile BD becerileri arasında pozitif yönde istatistiki olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Sonuçlara dayanarak, öğretmenlerin özellikle problem çözme becerilerini geliştirme ve yapay zekâ araçlarını deneyimleme fırsatlarının artırılması gerektiği önerilmektedir. Ayrıca uygulamaya dayalı müdaheleli yeni araştırmaların ve öğretmenlerin deneyimlerini ortaya koyacak nitel kanıtların alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.As a requirement of the digital transformation in education, teachers are expected to possess contemporary pedagogical competencies. In this context, demonstrating awareness of artificial intelligence (AI) and computational thinking (CT) skills can help transform teaching processes. This study aimed to determine teachers' level of artificial intelligence awareness and computational thinking skills. We also examined whether AI awareness and CT skills were related and how these variables differed across various sociodemographic and professional variables. This study, conducted in Turkey during the 2024-2025 academic year, used a descriptive correlational survey design and involved 981 teachers (female = 514, male = 467) who volunteered to participate. Data were analysed using descriptive statistics, independent- samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation. The analysis indicated that teachers' AI awareness and CT skills were at a moderate level. Additionally, significant differences in teachers' AI awareness and CT skills were observed across sociodemographic and professional variables. A statistically significant, positive correlation was found between AI awareness and CT skills. Based on the results, it is recommended that teachers be given more opportunities to develop their problem-solving skills and to experience AI tools. Furthermore, it is believed that new research with practice-based interventions and qualitative evidence demonstrating teachers' experiences will contribute to the field.