‘Şiir Zarureti’ Kavramının Anlamı ve Fuhûle Kavramıyla Bağlantısı: -Ferezdak’da İkvâ Örneği

Abstract

Şüphesiz edebi açıdan sözler, yapısının değişmesiyle değişiklik göstermektedir. Bu değişiklik de edebi sözün yapısına zorunlu olarak yansımaktadır. Aynı şekilde şiir dili, nesir dilinden ayrı bir incelemeye tabi tutulmalıdır. Gerçek şu ki bu farklılık, en derin izlenimlerini kudema’nın ve muhdes alimlerin şiir ve nesir dilini birbirinden kesin bir şekilde ayıran şiir zaruretine yönelik çalışmalarında gün yüzüne çıkmaktadır. Şiir zarureti aynı zamanda dilciler ve munekkitler arasındaki ayrılığın bir yönünü oluşturmaktadır. Bu alimlerin şiir zaruretine karşı tutumlarının izah edilmesi adına, şiirlerinde sürekli kendisine başvurulması dolayısıyla merkezinde özellikle ikvâ alanında Ferezdak’ın olduğu şiir zarureti dairesinde yer alan Fuhûletü’ş-Şuarâ olayına ve bakış açılarına değineceğiz. Çalışma üç bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde uygulanabilirlik ve uygulanamamazlık arasında şiir zaruretinin münekittler nezdindeki yeri. İkinci bölümde fuhûle ve üretme arasında şiir zarureti. Üçüncü bölüm ise Ferezdak’ın şiirlerinde bilhassa ikvâ olarak adlandırılan şiir zarûreti. Bu çalışmada dilcilerin koyduğu usüllerden etkilenen münekkitlerin şiir zarureti konusundaki hükümlerinin aydınlatılması hedeflenmektedir.

ال ش ّك أ ّن الكالم ة يتفاوت بتفاوت طبيعته، وهذا ينعكس ّ من الناحية الفن ابلضرورة على طبيعة لغة ذلك ّي

درس ّ ينبغي أن ت ؛ ومن مث ّّ الكالم الفّن هذا االختال ف وذلك الشعر بطريقة خمتلفة عن لغة النثر، والواقع أ ّن لغة التفاو ت ّل نقطة الفصل الكربى بني لغيت وجدا صدامها يف دراسات القدماء واحملدثني للضرورة الشعرية اليت متث

ّل الشعر والنثر،كما متث اد، وبتوضيح موقفهم منها ننتقل إىل بيان موقفهم خال كربى بني اللغويني والنّق ف نقطة

من قضية فحولة الشعراء اليت تتجلّى يف دائرة الفرزد يف مركزها من جهة ارتكابه الضرورات، وال سيما ق يقع ، فجعلنا البحث يف ثالثة مباح ث: األول اإلقواء؛ الضرورة األشد إشكااال، مع اشتمال عصر الفحول عليه ّ ّ ث ّ نتحد اد بني العجز واالقتدار، والثاين نتحد فيه عن الضرورة بني الفحولة والتوليد، ّ ث فيه عن الضرورة عند النق

ا الثالث فنتكلّم ّ أم اة )اإلقواء( يف شعر ال ّ ة املسم فيه على الضرورة الشعري فرزدق، نبتغي من ذلك تسلي ط الضوء ّ على واقع النقد واختالف النقاد يف إطالق أحكامهم متأثرين ابألصول اليت وضعها اللغويون