Kültürel Tamamlanma Süreci Olarak Sekülerleşme: Moderniteden Dijitalleşmeye Doğru Dinin Dönüşümü ve Yeniden Üretimi

Abstract

Sekülerleşme, her ne kadar modern öncesi toplumlarla da ilişkilendirilmiş olsa da esas itibarıyla modernleşme süreciyle birlikte öne çıkmış, din ve dini alanın etkisinin azalacağı yönündeki varsayımlarla modernite projesinin temel yapı taşlarından biri haline gelmiş ve günümüzde tartışılmaya devam edilen bir olgu olarak önem kazanmıştır. Bu makale de ilgili tartışmalar ışığında olmak üzere sekülerleşmeyi bir kültürel tamamlanma süreci olarak konu edinmiştir. Sekülerleşmenin din ve seküler alan şeklinde beliren dikotomik ayırımın ötesinde bir kültürel tamamlanma süreci niteliğiyle ele alınması amaçlanmıştır. Makalenin hedeflerinden biri, klasik, çağdaş ve postseküler yaklaşımların kültürel tamamlanma kavramı doğrultusunda değerlendirilmesidir. Diğer bir hedef ise dinin günümüzdeki varlığının, sekülerleşme anlamını taşıyıp taşımadığını tespit etmek olmuştur. Hedefler çerçevesinde metasentez niteliğinde kavramsal bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu yaklaşımdan hareketle sekülerleşmeyle ilgili ileri sürülen farklı görüşlerdeki ortak temalar dikkate alınarak bunları birleştiren bir kavramsal değerlendirme yapılmıştır. Böylece sekülerleşmeyi destekleyen temel olgunun kültürel tamamlanma süreciyle öne çıktığı üzerinde durulmuştur. Konu çerçevesinde dinin geleceği ile ilgili değerlendirmelere de yer verilmiştir. Dijital ontoloji yanlısı transhümanist ve fütürist görüşler dikkate alınarak ilgili projelerin esasen kültürel tamamlanma sürecini desteklediği üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda makalede, sekülerleşmenin dikotomik ayırımın ötesinde ve kültürel tamamlanma çerçevesi içerisinde olmak üzere din ve dini alanın yeniden üretimini içerdiği, bu yöndeki dönüşümün hem günümüzde hem de dinin geleceği doğrultusunda desteklendiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla günümüz itibariyle, yani posthüman dönemde, dini alanın niçin ve nasıl üretildiği ekseninde yapılabilecek farklı araştırmalara da ihtiyaç söz konusudur.