Kültür ve İnanç Turizmi Bağlamında Türkiye’nin Doğusunda Yahudi Kültürel Mirası

Abstract

Anadolu’da yüzyıllarca İslamiyet, Hıristiyanlık ve Yahudilik dinine inananlar bir arada yaşamış ve kültürel mirasımıza ait eserler bırakmışlardır. Çok sayıda cami, kilise, sinagog, kale ve tapınak gibi kutsal mekâna ev sahipliği yapan Anadolu, bir bakıma kültürlerin buluşma noktası olmuştur. Türkiye kültür ve inanç turizmi açısından zengin bir mirasa sahiptir, Yahudilik de kültürel miras değeri olan söz konusu dinler arasındadır. Bu çalışmada, bir zamanlar günümüz Türkiye’sinin doğu bölgesinde (Diyarbakır, Çermik, Urfa, Siverek, Mardin, Nusaybin, Van, Başkale ve Gaziantep) yaşamış ve bugün İsrail’e göç etmiş olan kayda değer sayıdaki Yahudi topluluğun kültürel miras değeri taşıyan eserlerini ortaya çıkarmak, yaşadıkları yerlerde izlerini sürerek zaman içinde çok çeşitli inançları barındırmış bölgenin zengin kültürel mirasına katkı sunmak hedeflenmektedir. Çalışmanın verileri nitel olarak, alanyazın taraması, sözlü tarih çalışması ve bölgeye yapılan antropolojik bir saha ziyareti ile elde edilmiştir. Çalışma sonucunda bölgede Yahudi kültürel mirası kapsamında kültür varlıklarının olduğu tespit edilmiş ve turizm potansiyeli yüksek olan bu mirasın değerlendirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.