Doktora Tezleri - Karma

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12514/2434

Browse

Browsing Doktora Tezleri - Karma by Author "Demir, Ali Eren"

Filter results by typing the first few letters
Now showing 1 - 1 of 1
  • Thumbnail Image
    Doctoral Thesis
    Terapi Sosyolojisi: Toplumsal Etkileşimler ve Sosyal Dinamikler
    (2025) Demir, Ali Eren; Yücedağ, İbrahim
    Psikoterapi, modern toplumların ruh sağlığı sorunlarına yönelik geliştirdiği profesyonel bir müdahale biçimi olup bireylerin psikolojik sıkıntılarını gidermeyi, duygusal işlevselliklerini artırmayı ve yaşam kalitelerini iyileştirmeyi hedefleyen sistematik bir süreçtir. Terapötik ilişki temelinde şekillenen bu pratik çeşitli kuramsal yaklaşımlar ve teknikler aracılığıyla bireylerin iç dünyalarını anlamlandırmalarına ve dönüştürmelerine olanak sağlar. Aynı zamanda psikoterapi; toplumsal yapıların, kültürel kodların ve ekonomik ilişkilerin kesiştiği karmaşık bir sosyal inşadır. Bu araştırma, psikoterapinin toplumsal ve kültürel dinamiklerle olan derin ilişkisini fenomenolojik bir perspektiften ele almaktadır. Yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yoluyla 16 psikoterapist ve 14 danışan olmak üzere toplam 30 katılımcıdan toplanan veriler, ekonomik koşulların, sosyal sınıf konumunun ve kültürel normların terapötik süreçler üzerindeki çok boyutlu etkilerini ortaya koymaktadır. Bulgular, düşük gelirli bireylerin terapiye erişimde karşılaştıkları maddi engellerin yalnızca hizmete ulaşma zorluğu yaratmadığını, terapötik ilişkinin niteliğini ve sürecin sürekliliğini de derinden etkilediğini göstermektedir. Araştırmanın özgün kuramsal katkısı 'Terapötik Tabakalaşma Modeli'dir. Bu model, bireylerin sosyoekonomik konumlarına göre terapiye erişim, terapi deneyimi ve terapi sonuçları açısından sistematik biçimde farklılaştırıldığını üç boyutlu bir çerçevede kavramsallaştırmaktadır. Erişim tabakalaşması, bireylerin sosyoekonomik konumlarına göre terapötik hizmetlere ulaşma olanaklarının sistematik biçimde farklılaşmasını ifade etmektedir. Deneyim tabakalaşması, terapi sürecinin kalitesi, terapötik ilişkinin niteliği ve terapistlerin uzmanlık düzeyi gibi unsurlarda sınıfsal konuma bağlı varyasyonları tanımlamaktadır. Sonuç tabakalaşması ise terapötik müdahalelerin etkililiği ve sürdürülebilirliği açısından sosyal sınıf temelli farklılaşmaları işaret etmektedir. Bu üç boyutlu model, psikoterapi alanında eşitsizliklerin yeniden üretilme mekanizmalarını sistematik bir çerçevede anlaşılır kılmaktadır. Bulgular, terapötik uygulamaların sosyal bağlamını merkeze alan bir yaklaşımın, hem bireysel iyileşme süreçlerini güçlendirebileceğini hem de ruh sağlığı hizmetlerinde eşitliği artırabileceğini göstermektedir. Ekonomik, kültürel ve sosyal sermaye biçimlerinin terapötik alanda nasıl mobilize edildiği ve dönüştürüldüğü, bu çerçeve üzerinden analiz edilmektedir. Psikoterapinin sosyal, ekonomik ve kültürel dinamiklerden bağımsız bir teknik müdahale olarak ele alınması, bireylerin deneyimlerinin toplumsal güçlerle olan karmaşık etkileşimini göz ardı etmek anlamına gelmektedir. Sosyolojik bir bakış açısıyla zenginleştirilmiş psikoterapi anlayışı, mikro düzeydeki bireysel deneyimler ile makro düzeydeki yapısal güçler arasındaki bağlantıları görünür kılmakta ve daha kapsayıcı, eşitlikçi ve bağlama duyarlı terapötik pratiklerin geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır. Çalışma, psikoterapinin bireysel psikolojik süreçlerin ötesinde toplumsal yapıların, kültürel kodların ve ekonomik ilişkilerin şekillendirdiği dinamik bir sosyal alan olduğunu empirik veriler ve teorik analiz yoluyla ortaya koymaktadır.