Browsing by Author "Demir, Ali Eren"

Now showing 1 - 7 of 7

Ruh Sağlığının Mekânsal Yansıması: Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Örneği Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme
(2024) Demir, Ali Eren
Bu çalışma, ruh sağlığı mekânlarının toplumsal ve mekânsal boyutlarını Bakırköy Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi örneğinde ele almaktadır. Araştırmanın amacı, hastane mekânının sağlık personelinin deneyimleri ve perspektifleri aracılığıyla nasıl bir yaşam alanına dönüşmekte ve toplumsal bir anlam taşımakta olduğunu anlamaktır. Araştırma, fenomenoloji deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Örneklemin toplamda 10 kişiden oluştuğu belirtilmiştir: 5 hemşire, 1 tıbbi sekreter, 1 personel, 2 psikiyatrist ve 1 sosyal hizmet uzmanı. Örneklemin seçimi kartopu örnekleme yöntemiyle yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve bu form araştırmacılar tarafından geliştirilmiştir. Görüşmelerin içeriği ve detayları MAXQDA 2018 yazılımı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen temel sonuçlar arasında, ruh sağlığı mekânlarının karmaşık bir öykü yumağı olduğu, ruh sağlığıyla mekânların sürekli etkileşim hâlinde olduğu ve hastanelerde sosyolojik bir bakış açısının önemli olduğu vurgulanmıştır.
Duygu Yüklü Mekânlar: Yoğun Bakım Çalışanları Üzerine Fenomenolojik Bir Araştırma
(2023) Çetin, Adnan; Demir, Ali Eren
Sağlık hizmetlerinin sunulduğu bakım, teşhis ve tedavi gibi alanlarda duygular genellikle görünmez bir biçimde deneyimlenmektedir. Ancak, duygular görünmez olmalarına rağmen, sağlık hizmetlerinin çeşitli duygusal süreçlerle birlikte geliştiği gerçeği inkâr edilemez. Yoğun bakım ortamında, duygusal dengeyi etkileyebilecek bakım ve tedavi değişkenlerine sosyolojik bir perspektiften odaklanan bu çalışma, yoğun bakım ünitelerinde çalışan sağlık profesyonellerinin duygusal deneyimlerini keşfetmeyi amaçlamaktadır. Başka bir deyişle, bu çalışmada, “yoğun bakım ünitelerinde çalışan sağlık profesyonelleri yoğun bakım ortamını ve yoğun bakım hizmetlerini nasıl duygusal olarak deneyimliyor?” sorusuna cevap aranmaktadır. Bireysel deneyimlere odaklanan çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik bir desen kullanmıştır. Bir yıldan fazla süredir çeşitli kamu hastanelerinin yoğun bakım birimlerinde çalışan 15 hemşire, 1 ebe, 1 fizyoterapist ve 1 diyetisyen olmak üzere toplam 18 yarı yapılandırılmış mülakat gerçekleştirilmiş ve mülakatlardan elde edilen veriler, MAXQDA 2018 programı kullanılarak tematik kodlama yöntemiyle analiz edilmiştir. Sonuçlar, yoğun bakım birimlerindeki sağlık profesyonellerinin çoğunlukla “üzüntü” ve “mutluluk” duygularını deneyimlediğini göstermiştir. “Üzüntü” hissi hastaların ölümü ile ilişkilidir, “mutluluk” hissi ise taburcu edilmeleriyle birlikte gelmektedir. Ancak, bu duygusal durumların her ikisi de “empati” duygusuyla beslenmektedir. Sağlık çalışanları, hasta yakınlarıyla kurdukları empatik bağlantılar nedeniyle bu ek duyguları deneyimlemektir. Sonuç olarak, yoğun bakım üniteleri, tedavi, bakım ve duygu gibi hassas alanların iç içe geçtiği yerler olarak ortaya çıkmaktadır.
Siber Mekânda Duygu Deneyimleri Bağlamında Meditasyon Uygulamaları
(2024) Demir, Ali Eren; Yücedağ, İbrahim
İşsizlik, yoğun iş saatleri, iş stresi, ekonomik problemler ve toplumsal travmalar gibi etkenler bireyin duygusal durumunu etkilemektedir. Bu bağlamda, duygular ve duyguların düzenlenme biçimleri sosyal bir olgu olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak, yüz yüze terapiler, meditasyonlar veya psikoterapiler gibi duygu düzenlemesi yöntemleri, sosyo-ekonomik nedenlerle sınırlı bir erişime sahip olabilmektedir. Bu ihtiyacı karşılamak isteyen bireyler hızla büyüyen “mutluluk endüstrisine” yönelmektedir. Bu endüstri, bireylere nasıl hissetmeleri gerektiği konusunda öğütler veren terapi söylemlerini içeren bir kültür ve piyasa oluşturmaktadır. Son zamanlarda, akıllı telefon uygulamaları aracılığıyla siber mekânda yaygınlaşan bu terapi kültürü ve piyasası, bireye her an her yerde “mutlu olma”, “stresten uzaklaşma”, “rahatlama” gibi vaatler sunmaktadır. Bu çalışmada, kişisel gelişim ve farkındalık uygulamalarından örnek olarak, kadınlara yönelik popüler bir uygulama olan “Goddess” ve stres azaltma amacıyla ortaya çıkan “Meditopia” incelenmiştir. Fenomenolojik bir yaklaşımla gerçekleştirilen çalışmada, bu uygulamaları kullanan bireylerin deneyimleri, Google Play uygulama mağazasındaki yorumlar kullanılarak MAXQDA 2018 programı ile kodlanmış ve incelenmiştir. Bu uygulamaları kullanan bireyler, duygularını yönetmek için kendi farkındalıklarını kullanmaları gerektiğini vurgulayan bu uygulamalar aracılığıyla anksiyete ve stresle başa çıkma, sosyal destek bulma ve sakinlik elde etme çabası içindedir. Bu çalışma, bu uygulamaların yararlılık ölçütünü değerlendirmemekle birlikte, kullanıcı yorumları üzerinden bireylerin deneyimlerini anlamaya çalışmaktadır. Bu bağlamda, kullanıcılar bu uygulamaları rahat uyuma, rahatlama, stresten uzaklaşma ve anlayışlı biriyle konuşma gibi şekillerde değerlendirmektedir. Ancak, siber mekânda duyguların düzenlenme biçimleri üzerine sosyolojik araştırmaların sınırlı olduğu ve daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu belirtilmektedir. Bu makale, sosyal araştırmalara dayalı olarak, bireylerin duygusal deneyimlerini anlamak için siber mekânda kullanılan uygulamaların etkisini daha fazla incelemeyi önermektedir.
Elazığ Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin Sosyo-Kültürel Tarihi
(2025) Çevik, Abidin; Demir, Ali Eren
Bu çalışma, Elazığ Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin kuruluşundan günümüze toplumsal dönüşümünü ve etkilerini incelemektedir. 1925’te Cumhuriyet’in erken dönem modernleşme projesi olarak kurulan hastane, sadece bir sağlık kurumu değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel dönüşümün bir aracı olarak işlev görmüştür. Tekli betimsel vaka analizi yöntemiyle yürütülen araştırma, hastanenin tarihsel serüvenini üç dönemde incelemektedir: kuruluş dönemi (1925-1950), kurumsallaşma dönemi (1950-1980) ve neoliberal dönüşüm dönemi (1980-günümüz). Katılımcılarla yapılan derinlemesine görüşmeler ve kurumsal belgelerin analizi sonucunda beş ana tema ortaya çıkmıştır: kurumsal kimliğin tarihsel dönüşümü, toplumsal algıların ve damgalamanın değişimi, tedavi pratiklerinin sosyo-kültürel boyutları, beden-iktidar ilişkileri ve sınıf-cinsiyet dinamikleri. Bulgular, hastanenin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecinde toplumsal modernleşmenin mikro düzeyde bir yansıması olduğunu göstermektedir. Ruh sağlığı sorunlarına yönelik algılar, dinsel ve manevi açıklamalardan tıbbi paradigmaya, korkudan anlayışa doğru evrilmiştir. Batı kökenli psikiyatrik bilgi, yerel kültürel bağlamda müzakere edilmiş ve hibrit tedavi yaklaşımları geliştirilmiştir. Hastane, Foucault’nun biyo-iktidar ve Goffman’ın total kurumlar kavramları çerçevesinde ele alındığında hem disiplin mekanizmalarının uygulandığı hem de direnişin geliştiği bir mekân olarak karşımıza çıkmaktadır. Sınıf, cinsiyet ve etnik kimlik gibi toplumsal eşitsizlik kategorileri, tedaviye erişimi ve tedavi deneyimini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu araştırma, ruh sağlığı hizmetlerinin yalnızca tıbbi değil, aynı zamanda toplumsal, kültürel ve politik bir mesele olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, ruh sağlığı politikalarının geliştirilmesinde, tıbbi yaklaşımların yanı sıra sosyolojik perspektiflerin de dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
Eva Illouz, Modern Ruhu Kurtarmak: Terapi, Duygular ve Kişisel Gelişim Kültürü, Çev. Kadir Gülen, Fol Kitap, 2024, 368 S
(Ilem, 2025) Demir, Ali Eren; Illouz, Eva
Manufacturing Happy Citizens: How the Happiness Industry Controls Our Lives
(Ilem, 2023) Demir, Ali Eren; Cabanas, Edgar; Illouz, Eva
[No Abstract Available]
Terapi Sosyolojisi: Toplumsal Etkileşimler ve Sosyal Dinamikler
(2025) Demir, Ali Eren; Yücedağ, İbrahim
Psikoterapi, modern toplumların ruh sağlığı sorunlarına yönelik geliştirdiği profesyonel bir müdahale biçimi olup bireylerin psikolojik sıkıntılarını gidermeyi, duygusal işlevselliklerini artırmayı ve yaşam kalitelerini iyileştirmeyi hedefleyen sistematik bir süreçtir. Terapötik ilişki temelinde şekillenen bu pratik çeşitli kuramsal yaklaşımlar ve teknikler aracılığıyla bireylerin iç dünyalarını anlamlandırmalarına ve dönüştürmelerine olanak sağlar. Aynı zamanda psikoterapi; toplumsal yapıların, kültürel kodların ve ekonomik ilişkilerin kesiştiği karmaşık bir sosyal inşadır. Bu araştırma, psikoterapinin toplumsal ve kültürel dinamiklerle olan derin ilişkisini fenomenolojik bir perspektiften ele almaktadır. Yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yoluyla 16 psikoterapist ve 14 danışan olmak üzere toplam 30 katılımcıdan toplanan veriler, ekonomik koşulların, sosyal sınıf konumunun ve kültürel normların terapötik süreçler üzerindeki çok boyutlu etkilerini ortaya koymaktadır. Bulgular, düşük gelirli bireylerin terapiye erişimde karşılaştıkları maddi engellerin yalnızca hizmete ulaşma zorluğu yaratmadığını, terapötik ilişkinin niteliğini ve sürecin sürekliliğini de derinden etkilediğini göstermektedir. Araştırmanın özgün kuramsal katkısı 'Terapötik Tabakalaşma Modeli'dir. Bu model, bireylerin sosyoekonomik konumlarına göre terapiye erişim, terapi deneyimi ve terapi sonuçları açısından sistematik biçimde farklılaştırıldığını üç boyutlu bir çerçevede kavramsallaştırmaktadır. Erişim tabakalaşması, bireylerin sosyoekonomik konumlarına göre terapötik hizmetlere ulaşma olanaklarının sistematik biçimde farklılaşmasını ifade etmektedir. Deneyim tabakalaşması, terapi sürecinin kalitesi, terapötik ilişkinin niteliği ve terapistlerin uzmanlık düzeyi gibi unsurlarda sınıfsal konuma bağlı varyasyonları tanımlamaktadır. Sonuç tabakalaşması ise terapötik müdahalelerin etkililiği ve sürdürülebilirliği açısından sosyal sınıf temelli farklılaşmaları işaret etmektedir. Bu üç boyutlu model, psikoterapi alanında eşitsizliklerin yeniden üretilme mekanizmalarını sistematik bir çerçevede anlaşılır kılmaktadır. Bulgular, terapötik uygulamaların sosyal bağlamını merkeze alan bir yaklaşımın, hem bireysel iyileşme süreçlerini güçlendirebileceğini hem de ruh sağlığı hizmetlerinde eşitliği artırabileceğini göstermektedir. Ekonomik, kültürel ve sosyal sermaye biçimlerinin terapötik alanda nasıl mobilize edildiği ve dönüştürüldüğü, bu çerçeve üzerinden analiz edilmektedir. Psikoterapinin sosyal, ekonomik ve kültürel dinamiklerden bağımsız bir teknik müdahale olarak ele alınması, bireylerin deneyimlerinin toplumsal güçlerle olan karmaşık etkileşimini göz ardı etmek anlamına gelmektedir. Sosyolojik bir bakış açısıyla zenginleştirilmiş psikoterapi anlayışı, mikro düzeydeki bireysel deneyimler ile makro düzeydeki yapısal güçler arasındaki bağlantıları görünür kılmakta ve daha kapsayıcı, eşitlikçi ve bağlama duyarlı terapötik pratiklerin geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır. Çalışma, psikoterapinin bireysel psikolojik süreçlerin ötesinde toplumsal yapıların, kültürel kodların ve ekonomik ilişkilerin şekillendirdiği dinamik bir sosyal alan olduğunu empirik veriler ve teorik analiz yoluyla ortaya koymaktadır.