Doktora Tezleri

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12514/10331

Browse

Now showing 1 - 5 of 5

19. yüzyılın ikinci yarısında Siird (1847-1900)
(2021) Ayhan, Recep; Gümüş, Ercan
The aim of this study was to investigate the judicial, administrative-physical, social, and economic structure of Siird in the second half of the 19th century. Data collection was achieved using sharia court records, Ottoman archive documents, yearbooks, travel books, and Diyarbekir Vilayet Newspaper as well as research works. Of these, sharia court records, which provide significant data for city history research and contain important information regarding the judicial, administrative, social and economic life of cities, were the primary sources of the study. The records indicated that the regulations enacted after the Tanzimat period paved the way for the establishment of new institutions in many fields in Siird. Additionally, the administrative structure of the city also underwent numerous changes as a result of these regulations. The center of Siird sanjak was governed by the district governors and tenants, and the districts were governed administered by administrators and district governors. In addition to foundation works such as mosques, masjids, madrasahs, zawiyas, tombs, inns, fountains, there were also hammams and bazaars in the city. In Siird, several non-Muslim elements such as Armenians, Chaldeans, Syrians-Jacobeans, Catholics, Protestants Christians and Yezidis used to live besides Muslims (Kurds, Arabs etc.). In Siird, which held different ethnic and religious elements within its borders, Muslims and non-Muslims lived together in peace and tolerance; and they established relations in many fields. However, the Armenian upheavals occurring in 1895 caused these positive relations to be damaged. Due to the common living culture that Muslims and non-Muslims constituted together, from time to time, individual and mass conversions were witnessed. In Siird whose economy depends on agriculture and raising livestock, the trade of agricultural, animal and weaving products were performed; and these products were marketed both in the home market and outer market.
Haçlı Seferleri döneminde Müslümanların Frenklerle ilgili teolojik, toplumsal ve siyasî algıları (1096-1193)
(2026) Ağalday, Hilal; Polat, Ziya
The Crusades were perceived in the Islamic world not merely as a military and political threat but also as a profound intellectual and cultural shock. The fall of Jerusalem in 1099 marked a turning point that transformed the Muslim collective memory into a source of both trauma and revival. This study aims to analyze, in a multidimensional framework, the perception of the Franks that emerged in the Muslim intellectual and literary milieu after the Crusades. It focuses on how Muslim authors and poets depicted the Franks, in what historical and intellectual contexts these depictions were produced, and how these representations shaped the Muslim perception of the Franks' theological, social, and political identity. The research demonstrates that the Crusades were not perceived by Muslim intellectuals merely as external wars but as processes of inner reflection and identity definition. In this regard, the perception of the Franks took shape on three interconnected levels: the theological, in which the Franks were described through concepts such as infidel, polytheist, and divine trial; the social, reflecting the trauma, moral decline, and solidarîty provoked by invasion and cultural encounter; and the political, where Jerusalem and other sacred sites were reinterpreted as symbols of Islamic unity and legitimacy. This study approaches Muslim narratives of the Crusades not simply as historical records but as texts of intellectual and cultural mentality. Poetry, historiography, travel accounts, and sermons are treated as complementary discursive forms that collectively reveal how Muslim authors constructed their perception of the Frankish 'Other.' In this sense, the image of the Frank emerges not merely as that of an enemy but as a mirror for moral reflection, critique, and resistance. Ultimately, this research interprets the Crusades in the Islamic world through the lens of trauma, resistance, and reconstruction, contributing to a broader analysis of cultural and intellectual representations beyond military history. By re-evaluating the Muslim perception of the Franks, the study provides a new perspective on the historical foundations of Islam–West relations and the enduring patterns of otherness that continue to shape them.
The Non-Muslims of Antioch in the 18th Century (According to the Shari’a Registers)
(2026) Dağaşan, Derya; Gümüş, Ercan
This study, entitled Non-Muslims in Antioch in the Eighteenth Century (According to Sharia Court Records), examines the non-Muslims living in the city of Antioch, an important trading centre during the classical period of the Ottoman Empire. In this context, non-Muslims residing in the city, including Armenians, Greeks and Jews, as well as those arriving from within and outside Ottoman territories for commercial purposes, were also addressed. The comprehensive structure of the thesis consists of four sections, excluding the introduction. The introduction section covers the purpose of the study, the sources used, the research method, and the name and historical development of the city of Antioch. The first section provides information about the ethnic composition, settlements and population distribution of non-Muslims living in Antioch. The second section touches upon topics such as the dwellings, household items, clothing, family life, social relationships and crimes committed by the non-Muslims of Antioch. In the third chapter, religious beliefs, places of worship, clergy, and practices of changing religion are examined. The fourth chapter examines the economic relations of non-Muslims, including their occupations, economic activities, roles in domestic and foreign trade, partnerships with Muslims, debt relations, property transactions, and tax records. This study is an independent social history research project that aims to shed light on the socio-economic structure of the Ottoman Empire in general and Antioch in particular within the aforementioned context, endeavouring to address the city's non-Muslim population in all its dimensions. Although the main source of the study is the Sharia Registers, various archival documents have also been utilised. In addition to data obtained from archival documents, travelogues, copyrighted works written about Antioch and non-Muslims, foreign sources, articles, theses, papers and internet sources were used.
Symbols of Kemalism’in in Nation State Building
(2023) Coşkuner, Evrim Armağan; Yelbaşı, Caner
Milli Mücadele'nin ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin erken dönemlerinde ulus inşası ve Batı modelindeki reformların ülke genelinde uygulanması, Kemalist iktidarın politikalarında önemli bir yeri işgal etmiştir. Bu doğrultuda Kemalist kurucu kadro, büyük bölümü kırsalda yaşayan, okuma ve yazma oranının çok düşük olduğu bir toplumu, Kemalist reformlar dâhilinde ve Batı modeline göre dönüştürmek istemiştir. Kemalist seçkinler aynı zamanda bu topluma Türk etnik unsurlarına dayalı olarak bir milliyetçilik ruhu kazandırmayı hedeflemiştir. Bu anlamda iktidar okuma ve yazma oranının düşük olduğu toplumda halka ulaşabilmek ve kendi ideolojisi dâhilinde olan reformlarını halka benimsetebilmek için birçok yöntem kullanmıştır. Bu yöntemler kimi zaman yeni nesilleri Kemalist politikalar dâhilinde yetiştirecek olan eğitim kurumları, kimi zaman da okuma ve yazma bilmeyen halka yönelik tasarlanan ve görselliğe hitap eden farklı araçlar olmuştur. Konu dâhilinde Batı modelinde tasarlanan modern kentler, Atatürk'ün anıt ve heykelleri, Erken Cumhuriyet Dönemi banknotları ve bu döneme ait olan posta pulları görselleri okuma yazma bilmeyen halka Kemalist iktidarın ideolojisini benimsetmeyi ve bu sayede iktidara bir meşruluk kazandırmayı hedeflemiştir. Kemalist iktidar, benzer şekilde kadını da kendi politikaları dâhilinde, Batı uygarlığına karşı bir medenileşme sembolü ve reklam yüzü olarak kullanmıştır. İktidarın kadın politikalarına eğilmesinin bir diğer sebebi de ulus devlet inşasında dönüştürülmesi planlanan toplumda, gelecek nesilleri yetiştiren ilk eğitimcinin annelik göreviyle kadın olmasıdır. Kemalizm Batı modelinde toplumsal dönüşümü müzik ile de sağlama yoluna gitmiş ve bu anlamda tek sesli olduğu düşünülen halk şarkı ve türküleri derlenerek Batı musiki teknikleri ile çok sesli hale getirilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda her yönden bir Batılaşma projesini hedefleyen Kemalizm, kendi ideolojisini halka benimsetmek istemiştir. Nihayetinde Kemalist iktidarın kendi yöntemlerini uygulamaya dönük olan bu araçlar Kemalist ideoloji ile özdeşleşerek Kemalizm'in birer simgesi haline gelmiştir.
(دراسة أرشيفية تحليلية) مدينة منبج في وثائق الأرشيف العثماني
(2026) Şeyhoğlu, Abdullah; Şerifoğlu, Metin
Bu tez, kuruluşundan Osmanlı kuvvetlerinin şehirden çekilişine kadar olan dönemde Menbiç'in tarihî gelişimini incelemektedir. Çalışmada, şehrin Osmanlı arşiv belgeleri temel kaynak olarak kullanılmış, ayrıca Halep vilayetine ait tüm Osmanlı salnameleri değerlendirilmiştir. Araştırmacı, söz konusu belgelerin büyük bir kısmını analiz ederek Menbiç'in idari, sosyal, ekonomik, askerî, dinî ve eğitimsel durumlarına ışık tutmuştur. Bunun yanında, şehir hakkında bilgi veren Arapça ve Türkçe tarihî kaynaklara da başvurulmuş, böylece Menbiç'in geçirdiği tarihî süreçler ayrıntılı biçimde takip edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Osmanlı idaresi altında Menbiç'in önemini ortaya koymak ve şehrin siyasî, idari, sosyal, askerî ve eğitimsel gelişmelerini Osmanlı belgeleri ışığında incelemektir. Çalışma, Menbiç'in Osmanlı dönemindeki tarihî ve stratejik değerini vurgulamakta; ayrıca şehrin demografik yapısı ile Şam'dan Anadolu'ya uzanan siyasî, ekonomik ve sosyal ilişkilerini belgelemektedir. Tez; giriş, dört bölüm, sonuç ve dizinlerden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, önemi, seçilme sebepleri, tüm araştırma yöntemleri ve yapısı ele alınmıştır. Birinci bölümde ise Menbiç'in kuruluşundan başlayarak şehri yöneten medeniyetler ve İslâm fethine kadar olan tarihî süreç incelenmiş, ayrıca Emevîler, Abbâsîler, Eyyûbîler ve Memlûkler dönemlerinde şehrin durumu değerlendirilmiştir. İkinci bölüm, Menbiç şehrine ait Osmanlı belgelerinin incelenmesi ve analizini kapsamaktadır. Bu bölümde idari, askerî ve dinî yönlere ilişkin belgeler ele alınmıştır. Ardından araştırmacı, üçüncü bölüme geçerek Menbiç'e dair eğitim, ekonomik ve sosyal alanlarla ilgili Osmanlı belgelerini analiz etmiştir. Böylece şehrin tarihine ve farklı alanlardaki durumuna ilişkin en önemli belgelerin büyük bir kısmı değerlendirilmiştir. Dördüncü ve son bölümde ise çalışma, Halep vilayeti salnameleri ışığında Menbiç şehrini ele almıştır. Bu kapsamda Osmanlı salnameleri genel olarak tanıtılmış, Menbiç'in durumunu incelemedeki önemi vurgulanmış ve Menbiç kazasına dair bilgileri içeren tüm sayılar değerlendirilmiştir. Dizin bölümünde ise araştırmada kullanılan tüm kaynaklar ve referanslar türlerine göre tasnif edilmiş, ayrıca çalışmaya ait bazı ekler sunulmuştur. Sonuç olarak, bu tez Menbiç'in tarihine dair önceki çalışmalara ek bir katkı sunmakta ve özellikle Osmanlı belgeleri üzerinden yapılan incelemelerle şehrin Osmanlı dönemi tarihine daha derinlemesine bir bakış sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Menbiç Tarihi, Osmanlı Devleti, Osmanlı Arşiv Belgeleri, Salname Halep Vilayeti, Hierapolis.

Browse

Browsing Doktora Tezleri by Department "LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ / TARİH ANABİLİM DALI"