Kent Temsillerinin Dizi Filmler ile Üretilmesi: Mardin Örneği

Abstract

Bu çalışma, Mardin'de çekilen televizyon dizileri aracılığıyla ekranlarda nasıl bir kent temsili üretildiğini incelemektedir. Medyada sunulan kent temsilleri, yalnızca fiziksel mekânların görselleştirilmesiyle sınırlı kalmayıp; aynı zamanda kente atfedilen tarihsel, kültürel ve toplumsal anlamları da içermektedir. Ekranda inşa edilen bu temsiller, zamanla izleyicinin zihninde kalıcı kent imgeleri oluşturarak, kente yönelik yeni anlamlar üretmektedir. Mardin örneğinde, dizilerde sıklıkla kullanılan tarihî dokular ve geleneksel mimari öğeler — özellikle büyük ve gösterişli taş konaklar — yalnızca estetik bir unsur olarak değil, aynı zamanda aşiretlerin zenginliğini, gücünü ve toplumsal statüsünü simgeleyen mekânsal göstergeler olarak kullanılmaktadır. Bu yapılarla birlikte sunulan aşiret yapısı, töre kuralları ve namus gibi temalar, kent mekânıyla bütünleşen bir anlatı düzeni kurmakta; böylece Mardin, sadece görsel bir arka plan değil, belirli kültürel kodların taşıyıcısı hâline gelmektedir. Çalışmada, 2000 sonrası dönemde Mardin'de çekilen ve ulusal televizyon kanallarında yayımlanan on altı dizi (Hevi, Sıla, Berivan, Kara Duvak, Hercai, Bir Bulut Olsam, Adını Kalbime Yazdım, Firar, Aşka Sürgün, Kadim Dostum, Aşktan Kaçılmaz, Uzak Şehir, Ağanın Kızı, Göç Zamanı ve Jan) tematik, görsel ve söylemsel analiz yöntemleriyle incelenmiştir. Bu dizilerde öne çıkan töre, kan davası, namus cinayeti, aşiret yapısı, kadına yönelik şiddet, kent yoksulluğu, çokkültürlülük ve sınır kenti gibi temalar, kent mekânlarının kullanım pratikleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, dizilerde Mardin'in tarihî mimarisi sıklıkla öne çıkarılmakta; buna karşılık modern mimari ve çağdaş kent yaşantısı büyük ölçüde dışarıda bırakılmaktadır. Ayrıca, kentin çokkültürlü yapısının, dizilerin görsel ve tematik tercihlerini etkilediği; aynı temaların tekrar tekrar işlenmesinin ise içerik üretiminde ticari kaygıların belirleyici olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelime: Dizi Film, Mardin, Kent Temsili, Kent MekânlarıThis study examines how a specific urban representation of Mardin is constructed on screen through television series filmed in the city. Representations of cities in the media are not limited to the visualization of physical spaces; they also encompass the historical, cultural, and social meanings attributed to those cities. These representations constructed on screen gradually form lasting urban images in the minds of viewers and assign new meanings to the cities in question. In the case of Mardin, historical textures and traditional architectural elements—particularly large and ornate stone mansions—are frequently used in television series. These structures are not merely aesthetic elements; they also function as spatial indicators that symbolize the wealth, power, and social status of tribal structures. Themes such as tribal hierarchy, customary law, and honor, which are often depicted alongside these architectural elements, create a narrative framework that integrates with the urban space. Thus, Mardin is not merely presented as a visual backdrop, but as a carrier of specific cultural codes. The study analyzes sixteen television series filmed in Mardin and broadcast on national channels after the year 2000 (Hevi, Sıla, Berivan, Kara Duvak, Hercai, Bir Bulut Olsam, Adını Kalbime Yazdım, Firar, Aşka Sürgün, Kadim Dostum, Aşktan Kaçılmaz, Uzak Şehir, Ağanın Kızı, Göç Zamanı, and Jan) using thematic, visual, and discourse analysis methods. The prominent themes explored in these series—such as customary law, blood feuds, honor-related violence, tribal systems, gender-based violence, urban poverty, multiculturalism, and border-city dynamics—are evaluated in relation to the use and representation of urban space. The findings reveal that Mardin's historical architecture is consistently foregrounded in these series, while modern architecture and contemporary urban life are largely excluded. Additionally, the city's multicultural structure appears to influence the visual and thematic choices of these productions. The repeated use of similar themes suggests that content production is shaped by commercial concerns, leading to a limited and repetitive portrayal of the city. Keywords: Television Series, Mardin, Urban Representation, Urban Spaces