Şırnak İli Koşullarında Soya Bitkisinin II. Ürün Olarak Yetiştirilebilme Olanaklarının Araştırılması

Abstract

Soya bünyesinde ihtiva ettiği besinler nedeniyle, insanların ve hayvanların beslenmesinde oldukça önemli bir besin maddesidir. Bu çalışma Şırnak ilinin ikinci ürün soya yetiştiriciliğine uygunluğunun belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada farklı olgunlaşma grubunda yer alan 13 soya çeşidi tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak 2019 yılında İdil ilçesinde kurulmuştur. Çalışmada tohum sayısı, 100 tohum ağırlığı, protein oranı, tohum verimi, yağ oranı, ve yağ asit içerikleri incelenmiştir. Çalışmanın varyans analizi sonuçlarına göre incelenen tüm özellikler yönünden çeşitler arasında %1 düzeyinde önemli farklılıklar belirlenmiştir. Araştırmada, tane verimi yönünden Gapsoy 16, Planet ve Lider ön plana çıkan çeşitler olmuştur. Blaze ve Gapsoy 16 çeşitleri yüksek protein ihtiva ederken, Atakişi çeşidi en yüksek yağ oranına sahip olmuştur. Oleik asit içeriği Bravo çeşidinden, linoleik asit içeriği ise Lider çeşitlerinde en yüksek değere sahip olduğu belirlenmiştir. Soya fasulyesinin Dünya verim ortalaması 249 kg/da olduğu göz önüne alındığında, araştırmamızda ortalamanın yaklaşık olarak iki katı verim elde edilebilen soya çeşitlerine sahip olmamızdan ötürü Şırnak ilinde 2. ürün soya tarımının yapılabileceğini göstermiştir. Bu nedenle araştırmada kullanılan soya çeşitlerin, yetişme periyodu ve verim miktarları bakımından Şırnak ili koşullarında ikinci ürün olarak başarıyla yetiştiriciliğinin yapılabileceği kanısına varılmıştır.

Soybean is a nutrient that has an important place in human and animal nutrition due to the nutrients it contains. This study was carried out to determine the suitability of Şırnak province for second crop soybean cultivation. In the study, 13 soybean varieties in different maturation groups were established with three replications according to randomized complete blocks design in Idil district in 2019. Plant height, first pod height, node number, pod number, seed number, 100 seed weight, seed yield, oil ratio, protein ratio and fatty acids were examined in the study. According to the results of the variance analysis of the obtained values, significant differences were determined among the genotypes in terms of all traits examined. In the present research, Gapsoy16, Planet and Lider were the prominent varieties in terms of grain yield. While Blaze and Gapsoy16 varieties contain high protein, Atakişi variety has the highest fat content. Oleic acid content is from Bravo variety, and linoleic acid content has the highest value in Lider varieties. As a result of the research, it was concluded that the second crop soybean cultivation can be successfully carried out in Şırnak province in terms of the growing period and the characteristics examined, and Lider, Gapsoy 16 and Planet varieties are the most suitable varieties.