Mardin İlinde Yetiştirilen Üzüm Çeşitleri ve Güncel Kullanım Eğilimlerinin Analizi

Abstract

Bu çalışma, Mardin iline bağlı Artuklu, Midyat, Mazıdağı ve Ömerli ilçelerinde yürütülen bağcılık faaliyetlerine odaklanarak, üreticilerin sosyo-ekonomik yapılarını belirlemeyi ve ilde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin tanımlanmasını sağlayarak bu çeşitlerin değerlendirilme biçimlerinin analiz edilmesini amaçlamaktadır. Araştırmada tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak 136 üretici ile yüz yüze yapılan anketlerden elde edilen birincil veriler kullanılmıştır. Araştırma bulguları, bölgede 27 farklı üzüm çeşidinin yetiştirildiğini ve bunların özellikle Mezrone, Zeyti, Raşegurnik ve İmsebbek gibi yerel türler etrafında yoğunlaştığını göstermektedir. Üzümlerin %35.2’si pekmez, pestil ve benzeri ürünler için, %17.2’si şarap üretimi için, %12.3’ü sofralık olarak ve %3.2’si kurutmalık olarak değerlendirilmektedir. Şaraplık üzüm oranının ulusal ortalamanın üzerinde olması, bölgenin artan turizm ve yerel ürün talebiyle şekillenen üretim dinamiklerine işaret etmektedir. İşletme büyüklüğü arttıkça şaraplık ve işlenmiş ürünlere yönelim artarken, küçük işletmelerde üretim daha çok aile tüketimine dayalıdır. Elde edilen bulgular, yerel üzüm çeşitlerinin sadece tarımsal değil, aynı zamanda kültürel ve ekonomik açıdan da önemli bir kaynak olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede çalışma, bölgeye özgü üzüm türlerinin korunması, kayıt altına alınması ve katma değerli ürün zincirlerine entegrasyonu için öneriler sunmakta; sürdürülebilir kırsal kalkınma, gıda kimliği ve yerel üretim modelleri bağlamında özgün bir katkı sağlamaktadır.