Beşerî Sermayenin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Türkiye ve Güney Kore’nin Ampirik Olarak Karşılaştırılması

Abstract

Bu çalışmada, beşerî sermayenin ekonomik büyümeye etkisi Türkiye ile Güney Kore örnekleminde karşılaştırmalı bir analize tabi tutulmaktır. İncelenen dönemler, Türkiye'de 1950-2019, Güney Kore'de ise 1953-2019 yılları arasını kapsamaktadır. Bu ilişkinin ekonometrik olarak tahmin edilmesinde Fourier KPSS birim kök testi ile serilerin durağanlığı, Kesirli Frekanslı Fourier ADL eşbütünleşme testi ile değişkenler arasında uzun dönemli ilişki; FMOLS, DOLS ve CCR yöntemleri uzun dönem katsayı tahmini için kullanılmıştır. Beşerî sermayenin yanına fiziki sermaye ve nüfusun açıklayıcı değişkenler olarak yer aldığı modelden elde edilen bulgulara göre her iki ülkedeki tüm değişkenlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi anlamlı ve pozitiftir. Bulgular, Türkiye için beşerî sermayedeki %1’lik artışın ekonomik büyümeyi FMOLS, DOLS ve CCR tahmincilerine göre sırasıyla %0,62, %0,66, %0,65 arttırdığını göstermektedir. Güney Kore için ise beşerî sermayedeki %1’lik bir artış bu tahmincilere göre sırasıyla %2,29, %1,70, %2,32 artırmaktadır. Bu bulgular, içsel büyüme teorilerinden beşerî sermayenin ekonomik büyümenin belirleyicilerinden birisi olduğu iddiasını desteklemektedir. Ancak Güney Kore'de özellikle beşerî sermayenin ekonomik büyüme üzerindeki etki derecesi Türkiye'ye göre oldukça yüksektir. Bu durum, iki ülke arasında beşerî sermayedeki verimliliğin birbirlerinden farklı olduğunu göstermektedir. Türkiye’de stratejik bir bakış açısıyla kamu otoritelerinin eğitime yapılan yatırımları hem nicel hem de nitel anlamda artırmaları önerilmektedir.