Türkiye’de İşçi Dövizleri ve Finansal Gelişmenin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi

Abstract

Türkiye'de işçi dövizlerinin finansal gelişmişlik bağlamında ekonomik büyüme üzerindeki etkisini incelemek bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. 1980 ile 2023 tarihleri arası yıllık verilerden derlenen bu çalışmanın modelinde ekonomik büyüme, finansal gelişmişlik düzeyi, işçi dövizleri değişkenleri ve ticari açıklıktan oluşan kontrol değişken kullanılmıştır. Bu değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisinin tespit edilmesi amacıyla A-ARDL (modifiye edilmiş gecikmesi dağıtılmış otoregresif sınır testi) yöntemi ve FMOLS, DOLS ve CCR tahmincileri kullanılmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki nedenselliğin varlığını belirlemek için Toda-Yamamoto (1995) nedensellik testi uygulanmıştır. A-ARDL yönteminden elde edilen bulgular her üç değişkenin de ekonomik büyüme ile eşbütünleşik olduğuna işaret etmektedir. FMOLS, DOLS ve CCR tahmincileri, işçi dövizlerindeki %1’lik bir artışın ekonomik büyümeyi yaklaşık %0,14 azalttığını; finansal gelişmedeki %1’lik bir artışın ekonomik büyümeyi yaklaşık %0,18 artırdığını; kontrol değişken olan ticari açıklıktaki %1’lik bir artışın ise ekonomik büyümeyi yaklaşık 0,43 artırdığını göstermektedir. Yani işçi dövizleri ekonomik büyüme ile negatif, finansal gelişme ise ekonomik büyüme ile pozitif korelasyonludur. Ayrıca Toda-Yamamoto (1995) nedensellik testlerinden elde edilen bulgulara göre ekonomik büyüme ile finansal gelişme arasında çift yönlü, işçi dövizlerinden ekonomik büyümeye doğru da tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin var olduğu saptanmıştır.