Tarih Bölümü

Permanent URI for this communityhttps://hdl.handle.net/20.500.12514/44

Browse

Now showing 1 - 2 of 2

İslam İnşâ Hukukunun Mardin Kent Mekânına Yansıması (11.-19. yy)
(Mardin Artuklu Üniversitesi, 2021) Dinç, Fasih
Her toplumun bir kent modeli olduğu gibi İslâm hukukuyla düzenlenmişMüslüman toplumunun da kendi dünya görüşü ve bunun ön gördüğü ilişkibiçimine göre bir kent modeli bulunmaktadır. Meskenin mahremiyeti vekomşuluk haklarının gözetilmesine ilişkin Peygamber’e atfedilen hadislerbu modelin şekillenmesine kaynaklık eden inşâya yönelik normlarınoluşmasını sağlamıştır. İslâm hukukçularının, meskenin dokunulmazlığı vekomşuya zararın önlenmesine yönelik hadisleri yorumlamalarıyla fıkıhkitaplarında inşâya ilişkin özel bölümler ortaya çıkmıştır. Bu bölümler, dahasonradan inşâya yönelik özel metinlerin oluşmasına kaynaklık etmiştir.Duvarların işlevleri ve hukukî yapılarının esas alındığı bu metinler, İslâmcoğrafyasının farklı yerlerinde fıkhü’l-bunyân/inşâ hukuku temasıyla İslâmhukukunun özel bir dalı olarak “amele” yani uygulamaya dönüşmüştür.İslâm coğrafyası kentlerine yönelik mekân çözümlemelerinde topoğrafyave geleneğe daha çok vurguda bulunulmasına rağmen kendi normlarınasahip ve sorumlu olan İslâm inşâ hukuku göz ardı edilmiştir. Bu makaledeMardin’in kentsel kimliğine esas teşkil eden kalenin güney yamaçlarınakurulu alanın mekân üretiminde İslâm inşâ hukukunun etkisi ve yansımalarıele alınmaktadır. Bu çerçevede, kale eteğine kurulu yerleşimin Mervanilerile başlayan ilk oluşumundan Artuklular Dönemi’nde kazandığı kentselkimliğine ve oradan da Osmanlı egemenliğinin sonlarına kadar uzanansüreçte kentsel mekânın yeniden üretimi, düzenlenmesi vesürdürülmesinde İslâm inşâ hukukunun rolü, gerek konuya dâir literatürgerekse de Mardin şer’iyye sicillerine başvurularak irdelenmektedir. Öteyandan, Mardin’in kentsel mekân üretiminin İslâm inşâ hukukunun kendineözgü normlarıyla Cami, çarşı ve mesken gibi İslâm kent formunun temelunsurlarının şekillendirdiği ve söz konusu unsurların gerek birbirleriylegerekse de kent topoğrafyasıyla uyumunu sağladığı ortaya konulmuştur.
Şehir, Ticaret, Mekân: 19. Yüzyılda Siverek
(2018) Akman, Ekrem
Osmanlı/İslam şehir unsurları içinde cami, pazar ve hamam üçtemel mekânı oluşturmaktadır. Şehir hinterlandından getirilen ürünlerindeğişiminin sağlandığı pazar yerleri, temizlik için hamam ve cuma namazı kılınancaminin etrafında oluşan şehirlere daha sonra başka unsurlar eklenmişse de buüç temel mekân/yapı şehrin mahalleler dışındaki temel mekânları olmaözelliklerini korumuşlardır. Ticari mekânlar toprağa bağlı olamayan üretimmalları ve diğer ürünlerin pazarlandığı ve bir yerleşim biriminin şehirsayılabilmesinin en önemli unsurlarının başında gelmektedir.Bu çalışmada klasik Osmanlı/İslamşehir özelliklerini içinde barındıran Siverek şehrinin ticari mekânları olanpazar yerleri, çarşılar ve hanlar 19. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenenSiverek Şer’iye Sicillerindeki veriler ışığında ortaya konmuştur.

Browse

Browsing Tarih Bölümü by Subject "Arkeoloji"