Yüksek Lisans Tezleri

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12514/10330

Browse

Browsing Yüksek Lisans Tezleri by Subject "19. Yüzyıl"

Filter results by typing the first few letters
Now showing 1 - 10 of 10
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    214 Numaralı Mardin Şer'iyye Sicili'nin Transkripsiyon ve Değerlendirmesi
    (2025) Birkan, Eyyup; Dilmen, Mehmet; Atayoğlu, Şemsettin; Akman, Ekrem; Dinç, Fasih
    Bu çalışmanın konusu 214 numaralı Mardin Şer'iyye Sicil Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirilmesidir. Çalışma 214 numaralı Mardin Şer'iyye Sicil Defteri'nde 27 Zilhicce 1308/3 Ağustos 1891 ile 13 Cemaziyelevvel 1309/15 Aralık 1891 tarihleri arasında şer'iyye mahkemesine gelen daha çok aile, miras, vesayet, vekâlet, alım-satım ve tarla davalarını kapsamaktadır. Sicil defterinde Mardin'in mahalleleri, çarşıları, önemli vakıf yapıları, köyleri, nahiyeleri ve çevredeki yer adları hakkında önemli bilgiler bulunmaktadır. Transkripsiyonu yapılan defterde ayrıca ailevi problemler ve satış davalarına konu olmuş şehirde yaşayan aileler, evlerde kullanılan eşyalar ve kadınların mal varlıkları yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı şehir tarihine önemli katkılar sağlayan mahkeme kayıtlarının transkripsiyonunun yapılarak araştırmacıların hizmetine sunulmasıdır. Böylece şehrin sosyal ve ekonomik yapısı, demografisi ve mekân gelişimi hakkında birincil kaynak olarak önemli bir katkı sunulmuş olacaktır.
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    577 (3774) numaralı Diyarbekir şer'iyye sicili (Değerlendirme ve transkripsiyon)
    (Mardin Artuklu Üniversitesi, 2021) Arslan, Hikmet; Bilgin, Feridun
    Şer'iyye sicilleri, Osmanlı tarihinin aydınlatılması açısından birincil kaynaklardır. Bilhassa, sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel, dinî ve siyasî birçok konunun aydınlatılması amacıyla bu defterlerin önemi her geçen gün artmaktadır. Çalışmamıza mesned teşkil eden 577 Numaralı Diyarbakır Şer'iyye Sicili defteri XIX. asrın son çeyreğindeki mahkeme kayıtlarını ihtivâ etmektedir. 577 numaralı defter 16 varak ve 68 hükümden oluşmaktadır. Defterdeki en erken tarihli hüküm 1135 (1723) tarihlidir. En son ise, 1269 (1853) tarihli hüküm yer almaktadır. Defterdeki hükümler çoğunlukla verâsetle ilgili olmasına rağmen, evlilik, boşanma, yol tamiri ve başka şehirlere göçler, yaralama ve gasp suçlarına ilişkin mehkeme kararları da yer almaktadır. Bu kararlar, dönemin sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel yaşamına ışık tutmaktadır.
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    (8276 nolu Temettûât Defterine göre) XIX. yüzyılda Savaştepe'nin ekonomik ve sosyal durumu
    (2016) Gültekin, Müfit; Bilgin, Feridun
    With Tanzimat, Ottoman Empire started a process of reconstruction and a fundamental differentiation. In this avenue, it was decided to register for determining the public revenue and to tax everyone with no exception based on income level to generate a powerful financial administration. The first register to determine real estate, land and animal wealth of Ottoman nationals was conducted in H. 1256 / M. 1840, while the second one was done H. 1260 / M. 1844-45. The notebook series these registers wererecorded were named Temettûât Registers. Temettûât Registers provide researchers with a wide range of information involving the time period the register was conducted, the real estate and land individuals own, occupation types, incomes, family names and individual names. In this study, Ivrindi Temettutat Register which is cataloged as ML. VRD. TMT. d 08276 has been analysed. The analysis of the data obtained after transcription of the Temettûât register, revealed detailed information about social and economic status of Giresun'un the mids of XIX. century. Key Words:Temettûât, Giresun, Savaştepe, Social and Economical Status
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    Alî Emîrî'nin Levâmi'u'l-Hamîdiyye'si (İnceleme-metin)
    (2019) Ekinci, Hasan; Oktay, Adnan
    Ali Amiri was an important poet, librarian, literature historian, biography and tazkira writer in 19th century of the Turkish literature and cultural life. Diwanu Lugati't-Turk is the oldest, masterpiece and unique treasure of the Turkish language and culture. Ali Amiri revealed this treasure to the world of the science. He lived between 1857-1924, and wrote a large number the book. His one of the most important book was the Lewami'u'l-Hamidiyya. This book includes the historical poems which praise to 2nd Abdulhamid and to congratulate to him for come to the power. The main subject of the constitution of this thesis is the creating the transcribed text and the review of the Lewami'u'l-Hamidiyya. Thesis review section is formed together with introduction of the work and the figure, language, spelling (orthographic), stylistic and thematic reviews. As a result of these reviews beside of the correct information some reliable assessments are given about the work. Also some information about outlined biography of Ali Amiri and about his work was provided in this study. On the other hand poet's thoughts about Abdulhamid was studied and analyzed. With this study making the literary review and creating the transcribed text of the Lewami'u'l-Hamidiyya was aimed. Also with this study finding out of the properties of verse of this work, and the determining the location and importance of in its own literary type was intended. The manuscript and published work reading, comparison, analysis, explanation methods are used in this study.
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    II. ABDÜLHAMİT DÖNEMİ HAPİSHANELERİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMALARI
    (2018) PARLAKOĞLU, GİZEM; Polat, Ziya
    Hapishane günümüzün en çok tartışılan ve merak edilen konularından biridir. Kimse hapishaneye girmek istemez fakat herkes içerideki hayatı merak eder. Bu yüzden hapishaneyle ilgili veya hapishanede çekilen birçok dizi ve film vardır. Yakınları bir şekilde hapishaneye düşmüş insanlar, içerideki yaşamı merak eder ve yakınlarının insanca bir yaşam sürdüğünden emin olmak isterler. Günümüzde gerek siyasi, gerek sosyal nedenlerden dolayı hapishaneler sıkça gündeme gelmeye başlamıştır ve daha uzun yıllar gündemden düşeceğe benzememektedir. Hapis, kişinin belli bir yere kapatılması esasına dayanır. Osmanlı Devleti’nde bu yerler genellikle zindanlar, mahzenler ve sürgün amacıyla kullanılan kaleler olmuştur. Tanzimat Fermanı’yla birlikte günümüzdeki anlamıyla “hapishane” denilen yerler yapılmış ve hapishaneler modernleşmeyle bağdaştırılmıştır. Bunun için özellikle II. Abdülhamit döneminde hemen hemen her kazaya hapishane yapılmış, var olanların da ıslahı için çalışılmıştır. Atölyeler ve kütüphaneler açılarak hapishaneler birer ıslah merkezi haline getirilmek istenmiştir. Buna rağmen sağlık koşullarının elverişsizliği, hapishanelerin doluluk oranının haddinden fazla olması gibi sebeplerle firarlar ve ölümler yaşanmıştır. Ayrıca dönemin koşulları ve mali yetersizliklerden dolayı istenilen ıslahatların çoğu hayata geçirilememiştir. Böylelikle Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti’ne koşulları yetersiz olan birçok hapishane bırakmak zorunda kalmıştır.
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    MEWLIDÊ MELA EHMEDÊ XASÎ: “MEWLIDUɔN-NEBIYYIɔL-QUREYŞIYYΔ (METN-WEKENITIŞ)
    (2015) Yergin, Mehmet; Acar, Hayrullah
    Mela Ehmedê Xasî, bêntareyê nêmeyo diyin yê seserra 19ine û nêmeyo verên yê seserra 20ine de cuyayo. Miyanê Edebiyatê Kurdkî yê Klasîk de, goreyê zanayîşanê ma yê ewroyînan, eserê kurdkiya zazakî yê nuştekî zî nê serran de ameyê dayene. Mela Ehmedê Xasî no dem de Edebiyatê Kurdkî yê Klasîk de bi hawayêko serkewte rîpelêko newe û zazakî akerdo û helqaya verêne yê Edebiyatê Kurdkiya Zazakî yê Klasîk viraşta. Na xebata ma ya ke nameyê ci Mewlidê Mela Ehmedê Xasî: Mewliduɔn- Nebiyyiɔl-Qureyşiyyî (Metn û Wekenitiş) yo de yew destpêk û hîrê beşî estê. Beşê destpêkî de mewlid û tarîxçeyê mewlidî ser o ameyo vindertene. Beşo yewin de cuya Mela Ehmedê Xasî ser o ameyo vindertene û eserê ci daşinasniyayê. Beş diyin de Mewlidê Mela Ehmedê Xasî, hetê şeklî ra wekeniyayo. Beşo hîrêyin û peyên de zî hîrê nusxeyê mewlidî ke ma peyda kerdî pêveroniyayê û ca diyayo metnê mewlidî yê bitenqîdî. Mewlidê Mela Ehmedê Xasî ke yew mesnewî yo, waziyayo ke bi no hawa biresniyo metnêko pêt û sexlem. Mewlidî de weznê erûzî bi hawayêko serkewte tatbik biyo û seke zafê mewlidan de gureniyayo Mewlidê Mela Ehmedê Xasî de zî behrê remeli ra qaliba “Facilatun / facilatun / facilun” gureniyaya. Heto bîn ra hunerê edebiyan ra zafê ci biwestayî gureniyayê. Metnê mewlidî de ziwanêko herikbar û zelal gureniyayo. Seba ke mewlid eserêko dînî yo, bi hawayêko tabî zaf ca diyayo çekuyanê ke kokê xo fariskî û erebkî yê. Çekuyê ke tirkî yê, seke çin bê zaf tayn ê.
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    TARİH-İ KURD ADLI YAZMA ESERİN ÇEVİRİSİ VE DEĞERLENDİRMESİ
    (2018) AÇAR, CAFER; Vali, Shahab
    Bu çalışma Muhammed Şerif Kadı tarafından XIX. yüzyılın başlarında Farsça kaleme alınan Tarih-i Kurd adlı eserin çeviri ve değerlendirmesinden oluşmaktadır. Eser genel olarak Erdelan Emirliği'nin ve bu emirliğin başkenti olan Senendec şehrinin tarihini ihtiva etmektedir. Bunun yanında Erdelan Emirliği'nin komşu Baban Emirliği ile olan ilişkileri ile Osmanlı ve İran devletlerinin birbirleriyle olan münasebetleri de eserde yer bulmaktadır. Erdelan Emirliği'nin kuruluşundan 1813 yılına kadarki olayları kronolojik bir sırayla aktaran müellif, XVIII.yüzyılın ortalarından sonra cereyan eden hadiselerin birebir tanığıdır. Bu çalışmada ayrıca Tarih-i Kurd adlı eserin ortaya çıktığı tarihsel-sosyolojik arka planın anlaşılabilmesi için İran coğrafyasında şekillenen Kürt tarihi yazma geleneği de irdelenmiş ve Erdelan Tarih Okulu olarak adlandırılan mektebin tarih yazıcılığı ve ortaya koyduğu eserler tartışılmıştır.
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    TASAVVUF VE İLMİ BİRLEŞTİREN BİR KURUM OLARAK MEDRESELER (19. VE 20. YÜZYILLARDA NORŞİN MEDRESESİ ÖRNEĞİ)
    (2017) ÇELİK, MEHMET; Gümüş, Ercan
    Bölgemizde medreselerin varlığı Büyük Selçuklu Devleti veziri Nizamülmülk dönemine dayanır. Bin yıla yaklaşan medrese geleneği Mevlana Hâlid’in bölgeye gelmesiyle başka bir hüviyet kazanmıştır. Kadiri ve diğer tarikatları da tesiri altına alan Mevlana Hâlid bölgede yeni bir anlayışın meydana çıkmasını sağlar. Medrese ve tekkeyi bir çatı altına alarak “zülcenaheyn” anlayışının önderi olur. Mevlana Hâlid, âlim olmak şartıyla tasavvufa girmek isteyen kişileri tasavvufi terbiyeden geçirerek halifelik verir. Bu halifeleri çeşitli bölgelere göndererek kendi tarikat ağını oluşturur. Hâlid’in 1811 yılında buralara geldiği sırada Osmanlı Devleti çalkantılı bir dönem geçirmektedir. Bu çalkantılı dönem Hâlidîyye tarikatının rahatça büyümesine ve yayılmasına imkân sağlar. Tarikat kısa bir süre içinde kurumsallaştığı bölgede ve Osmanlı Devleti’nde “lider tarikat” konumuna gelir. Seyyid Sıbğatullah-i Arvasi’nin halifesi olarak şeyhliğe başlayan Abdurrahman-i Tahi, kısa bir süre içinde bölgede hâkimiyet kurar ve Norşin’in bir tarikat ve ilim yuvası haline gelmesini sağlar. Tahi, Norşin’de bir yandan medrese eğitimi verirken bir yandan da tekkede irşat faaliyetlerinde bulunur. Tahi’den sonra Norşin Medresesinin başına geçen seydalar da bu yeni tarzın gelenekselleşmesi için uğraş gösterir. Nihayetinde “Norşin bir medrese olduğu kadar bir tekkedir” ifadesi vücut bulur. Bölgede ilmi ve tasavvufi manada liderlik misyonuna erişen Norşin, çok sayıda öğrenci yetiştirmekle birlikte bölgedeki il, ilçe ve köylere de halifeler göndermek suretiyle bölgede en etkili okul konumuna yükselir. Cumhuriyetin ilanından sonra Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile medreseler başta olmak üzere diğer dini müesseseler de baskı altında kalır ve birçoğu kapanır. Ancak Norşin Medresesi tüm baskılara rağmen kapanmamış günümüze kadar varlığını devam ettirmiştir.
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    Transcription and Evaluation of the Sharia Register of Derik Court No. 272 M. (1905-1910), H. (1322-1327)
    (2025) Çakmak, Zeki; Erkar, Emre; Akman, Ekrem; Çiftçi, Erdal
    Bu çalışma, 272 numaralı Derik Şer'iyye Sicil Defteri (H.1322-1327 / M.1905-1910) transkripsiyonu ve değerlendirmesidir. Çalışılan defterdeki belgeler, şehrin ailevi, sosyal ve ekonomik durumunu yansıtan konuları içermektedir. Bu konular; nikâh akdi (evlenme) ve boşanma, mehir, tereke, vesayet, kefalet gibi farklı toplumsal davaları kapsamaktadır. Ekonomik yaşamla ilgili olarak da miras paylaşım kayıtları, alışveriş, satış davaları, şehirde yapılan masraflarla ilgili bilgiler bulunmaktadır. Bölgenin yer adları ile Müslim-gayrimüslim şahıs veya ailelerin isimlerinin bu defterlerde yer alması, şehrin demografisi hakkında önemli ipuçları vermektedir. Böylece, o dönemde Diyarbekir vilayetinin bir kazası olan Derik özelinde, birinci el bir kaynağın yol göstericiliğinde şehir tarihçiliğine katkı sağlanmış olacaktır.
  • Thumbnail Image
    Master Thesis