EKMEKLİK BUĞDAY GENOTİPLERİNİN KURAK KOŞULLARDA ADAPTASYON KABİLİYETLERİNİN BELİRLENMESİ

Abstract

Dünya nüfusundaki artışı, ekim alanlarının sürekli azalması, insanların daha fazla gıda tüketme eğilimi ve iklim koşullarındaki olumsuzluklar buğday gibi insanlığın temel besini olan bitkilerin verim ve kalitesinin sürekli artırılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada kurak geçen bir buğday yetiştirme sezonunda 121 adet ekmeklik buğday hattının verim ve kalite yönünden performanslarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma 2021-2022 yetiştirme sezonunda Diyarbakır koşullarında yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre ortalama tane verimi dekara 113,7 kg olarak bulunmuştur. Kullanılan genotiplerin 52 tanesinde tane verimi ortalama tane veriminin üzerindedir. Tüm genotiplerde ortalama protein oranı %15.7, nişasta oranı ise %82.3 olarak bulunmuştur. Protein ve kalite değerlerinin yüksek çıkması kurak sezonun etkisinden kaynaklanmıştır. Protein oranı ve nişasta içeriği yönünden genotipler normal frekans dağılımı gösterirken, tane verimi yönünden normal dağılım gözlenmemiştir. Bu durum kuraklık etkisi ve genotip farklılıklarından kaynaklanmıştır. Tane verimi ile kalite özellikleri arasında olumsuz ilişki gözlemlenmiştir. Cluster analizine göre genotipler 12 grup altında toplanmıştır. Bu gruplama uygun buğday genotiplerini belirlerken, birbirine yakın olmayan hatların seçilmesi bakımından avantaj sağlamıştır.