Enstitüler

Permanent URI for this communityhttps://hdl.handle.net/20.500.12514/10

Browse

Now showing 1 - 2 of 2

DI ÇERÇOVEYA TÊGIHA NETEWEPERWERÎYÊ DA NIRXANDINEK LI SER ŞÊX UBEYDILLAHÊ NEHRÎ
(ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ, YAŞAYAN DİLLER ENSTİTÜSÜ, 2018) Kerece, Fahri
Armanca vê xebatê, li ber ronahîya berhama Şêx Ubeydillahê Nehrî ya bi navê Tuhfet el-Ehbab û belgeyên dîrokî yên ku di xebatên cûrbicûr da cih girtine ji alîyê teorîyên neteweperwerî yên modern ve nirxandina Şêx Ubeydillahê Nehrî û tevgera wî ye ku Şêx Ubeydillah di sala 1880yî da li hember Îranê bi angaşta avakirina dewleteka kurd a yekbûyî û serbixwe serî rakirîye. Bi vê armancê ewilî li ser teorîyên netewe û neteweperwerîyê tê rawestîn û piştra di sedsala 19. da di Dewleta Osmanî da li ser bandora neteweperwerîyê çerçoveyeka giştî tê çêkirin. Ji alîyê din ve ji ber ku Şêx Ubeydillah şêxekî terîqeta Neqşibendîyeyê bû ji bo ku li ser helwest û tevgera wî bandora têgihîştina vê terîqetê ronî bibe, li ser dîroka vê terîqetê, helwesta wê ya li hember bûyerên sîyasî û civakî û li ser pêşketin û bandora wê ya li civaka kurd a wê demê tê rawestîn. Piştî ku şert û mercên civakî û dîrokî yên ku serokîya dînî-polîtîk ya Şêx, rabêjên wî û tevgera wî tê da şêwiyabûn tê ravekirin, li ser serhildana Şêx Ubeydillah tê rawestîn. Di beşa dawîn da ji bo neteweperwerîyê rêbazeka bijarteker tê hilbijartin û li ser rabêjên Şêx û tevgera wî di çerçoveya têgiha neteweperwerî da nirxandinek tê kirin. Xebat, piştî nirxandina xwe di rabêjên Şêx û armanca tevgera wî da di wateya modern da hebûna nîşanên neteweperwerîyê diparêze.
JI HÊLA NAVEROKÊ VE DAHÛRÎNA ÇÎROKÊN MELA MEHMÛDÊ BAZÎDÎ
(ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ, YAŞAYAN DİLLER ENSTİTÜSÜ, 2013) Bilge,Evin
Mela Mehmûdê Bazîdî (1799-1860) değerli bir Kürt aydınıdır. Kürt edebiyat tarihinde önemli bir yere sahiptir. Yaşadığı dönemde hem Kürt folkloruna hem de Kürt edebiyatına önemli katkıları olmuştur. Eserleri yabancı dile çevrilen ilk Kürt yazardır. A. Jaba, 1856-1869 yılları arasında Erzurumda Rus konsolosu olarak çalıştığı dönemde Mela Mehmûdê Bazîdî ile tanışmıştır. Bu tanışma sonucunda hem Mela Mehmûdê Bazîdî‟nin yaşamı hem de Kürt edebiyat tarihi yeni bir döneme girmiştir Zira Jaba‟nın teşviki ile Mela Mehmûdê Bazîdî Kürtçe el yazma eserleri toplamış ve Jaba‟ya vermiştir. Jaba‟nın Mela Mehmûdê Bazîdî‟nin el yazması eserlerini Petersburg‟da arşivlemesi sayesinde eserler günümüze kadar korunabilmiştir. A.Jaba, “Kitaba Tewarîxê Cedîdê Kurdistan”, “Adet û Rusumatnameyê Tewayîfê Ekradiye”, “Cami‟eyê Risaleyan û Hikayetan”, Mîr Şeref Xanê Bedlîsî‟nin “Şerefname” adlı eserinin bir bölümünün çevirisi, Kürtçe-Fransızca- Rusça sözlük, Kürtçe-Fransızca sözlük, Elî Teremaxî‟nin “Rêzimanê Erebî bi Zimanê Kurdî” adlı kitabı ile Mem û Zîn adlı öyküsü ve adını saymadığımız diğer eselerinin Fransızca çevirisini yapıp önsözüyle beraber Petersburg Bilimler Akademisine göndermiştir. Mela Mehmûdê Bazîdî‟nin eserleri antropolojik, sosyolojik, kültürel, edebi, sanatsal ve tarihi değer bakımından oldukça önem arz etmektedir. İlk modern öykülerin tasniflenmesi aşaması problemli bir konudur. Bu çeşit öyküler genelde halk edebiyatının geleneğini yansıtmasıyla beraber yeni ve modern unsurlar da içermektedirler. Bu problem yani ilk öykülerin modern unsurlar ile beraber halk öyküsünün özelliklerini yansıtması bütün Orta Doğu edebiyatlarında görülmektedir. Başka bir deyişle modern doğu edebiyatının erken evrelerinde de aynı üslup görülür. Eleştirmenler öykülerin bu özellikleri nedeniyle onları her iki kategorinin içine de koyabilirler. Mela Mehmûdê Bazîdî‟nin öyküleri de bu tarzdadır. Bu eserler halk öyküsü tarzından modern öyküye geçişte ilk basamaktır. Bu yüzden de her iki tarzın unsurlarını da görebiliriz. Mela Mehmûdê Bazîdî, halk edebiyatının adet ve özellikleri ile batı edebiyatını sentezleyerek modern Kürt öykücülüğünün öncülüğünü yapmıştır. vii Mela Mehmûdê Bazîdî‟nin öykülerinin tematik analizi adlı tezimizde, öyküler sosyal ve kişisel konular başlıkları altında analiz edildi. Bu başlıkların alt maddeleri şunlardır: Aile ilişkileri, aşk, evlilik, çapkınlık, ekonomik, toplumsal ve siyasal olaylar, devlet idaresi, savaş, eğitim ve öğretim, cahillik, edebiyat, dini yaşam, açgözlülük, yalancılık, kıskançlık, sahtekarlık …

Browse

Browsing Enstitüler by browse.metadata.publisher "ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ, YAŞAYAN DİLLER ENSTİTÜSÜ"