Aksoy Işık, Rojat

Profile URL:
Job Title:Doktor Öğretim Üyesi
Email Address:rojataksoy@artuklu.edu.tr
Main Affiliation:Department of Architecture / Mimarlık Bölümü
ORCID:ORCID Profile0000-0001-8192-9476
YÖK Akademik: 47960707A09D24AB
Google Scholar:Google Scholar ProfilecNMoqxoAAAAJ
Web of Science ID:Web of Science ProfileIAM-6050-2023
Name Variants:
aksoy, rojat
Full item page

Filters

2009 - 200922010 - 201952020 - 202614

Settings

Author of Publication: search.filters.isAuthorOfPublication.0f6eae2f-a103-4de9-b021-a7d11909eda4

Scholarly Output Search Results

Now showing 1 - 10 of 21
  • Specialist Thesis
    DİYARBAKIR’DA GÜNCEL KENTSEL MEKÂN ÜRETİM SÜRECİNDE ROL OYNAYAN AKTÖRLER
    (2016) aksoy, rojat
    Kentler ve günümüzde daha çok metropol olarak adlandırılanlar, birçok toplumsallığın içinde bulunduğu pratiklerden oluşmaktadır. Toplumsallığın çıktılarından biri olan mekânsal üretimler, çoğullukların bütünleşmesi ile biçimlenmektedir. Bu doğrultuda sermaye de kentte yerini bulmaya ve kazanmaya başlar. Sermaye ile birlikte küreselleşme süreci de kentlerin daha çok önem kazanmasına neden olmuş, birçok kent benzer sermaye etrafında biçimlenmeye başlamıştır. Küresel sermayenin kendine yer edindiği alanlardan biri de kuşkusuz mekân üretimidir. Günümüzde mekân üretim pratikleri arasında yapılaşma önemli bir yer tutmaktadır. Metropol kentlerde bu yapılaşma sürecini aktörlerin etkilediği ve ayrıca bu aktörlerin çıkar ya da çıkar gözetmeyen gruplardan oluştuğu ayrı/aynı dönemlerde kentte bir takım değişimlere neden oldukları görülmektedir. Bunun yanında bu yapılaşmaya öncülük ettiklerini söylemek yerinde olacaktır. Değişimlerin iyi ya da kötü olmasının sorgulanmasından çok bunların her defasında kendisini yeniler durumda olması daha önemlidir. Bu aktörlerin kimler ya da neler olduğunun yanında hangisinin nasıl bir rol oynadığı çalışmanın esas sorgulamalarından biridir. Herkesin kendini ne olarak gördüğü ve birbirleriyle ne kadar ilişki içinde olduklarını sorgulamak xii amaçlandı. Çalışmada, herkesin kavga ettiği bir ortamın iç dinamiklerini anlamak istenildi. Bu durum göz önünde bulundurulup Diyarbakır’da son on yılda yapılmış veya yapılmakta olan bazı mekânsal üretimler araştırmanın konusu olmuştur. Çalışmaya dâhil edilen her aktör; kendini nasıl sorumlu/sorumsuz görüyor. Bu aktörler kendi görevlerini ya da kendilerini nasıl tarif ediyorlar? Birbirlerine göre durumları nasıldır? gibi sorular etrafında çalışma biçimlenmiştir. Kentin mekân üretim sürecinde rol oynayan bu aktörlerden; Yerel Yönetimler, Merkezi Yönetim Kurumları, Sivil Toplum Kuruluşları (STK) ve Özel Şirketler - Yap-sat Firmaları çalışma için seçilmiştir. Kentsel mekân üretim pratikleri, Diyarbakır’daki bu aktörlerin üstlendiği yaklaşık 20 proje (tasarım + uygulama) üzerinden şekillenmiştir. Projenin kent içindeki yeri, aktörlerin üstlendiği görev ve sorumlulukları proje üzerinden kısmen de olsa değerlendirilmiş ve bu doğrultuda görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca yapılan bu görüşmeler görsellerle de desteklenip, bazı analizler çıkartılmıştır. Her bir proje için, projeyi daha iyi şekilde anlatabilecek sorular hazırlandı. Hazırlanan bu sorular, bazı projelerde şirket sahiplerine, bazılarında şantiye şefi gibi teknik elemanlara bazılarında mimarlara ve bazılarında ise projenin yapım sürecinde etkili olan aktörlere sorulup çalışmanın amacına ulaşıldı.
  • Article
    Kentsel Mekân Üretim Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü: Diyarbakır Örneği
    (2021) Aksoy Işık, Rojat
    Metropol kent, toplumsallığın içinde bulunduğu birçok pratiklerden oluşmaktadır. Mekânsal üretimler, çoğullukların bir araya gelmesiyle oluşmaktadırlar. Bu bağlamda bakıldığında birçok pratik gibi sermaye de kentte yerini bulmaya ve kazanmaya başlamaktadır. Kent kavramının daha çok önem kazanmasına neden olan küreselleşme süreciyle beraber birçok kent benzer sermaye ile benzer mekânsal üretimler etrafında biçimlenmeye başlamıştır. Mekân üretimi, küresel sermayenin kendine yer edindiği alanlardan biridir. Bu bağlamda mekân üretimi pratikleri arasında yapılaşma önemli yer tutmaktadır. Kentlerde yapılaşma sürecini doğrudan veya dolaylı olarak birçok aktör etkilemektedir. Bu yapılaşmaya doğrudan etki eden aktörler, kar gözeten ya da kar gözetmeyen gruplardan oluşmaktadır. Kentsel mekân üretiminde doğrudan etkili olan bu aktörler, ayrı veya aynı dönemlerde kentte fiziksel birtakım değişimlere neden olmaktadırlar. Bu fiziksel değişimler, kentin gelişimine olumlu ya da olumsuz etki etmekte ve bu süreç içerisinde sürekli kendini yinelemektedir/yenilemektedir. Kentsel mekân üretim sürecine doğrudan ve dolaylı etki eden aktörler arasında yerel ve merkezi yönetimler, yap-sat firmaları, özel şirketler ve Sivil Toplum Kuruluşları (STK) yer almaktadır. Bu çalışma kapsamına, günümüzde Türkiye’de metropol kentler arasında sayılabilecek Diyarbakır’da kentsel mekân üretim sürecinde genellikle dolaylı rol oynayan aktörler arasından STK’lar alınmıştır. STK’ların nasıl bir rol oynadığı ve kentte etkilerinin ne olduğunu saptamak çalışmanın esas sorularının başında gelmektedir. STK’ların mekân üretim sürecinde kendilerini ne olarak gördüğü ve diğer aktörlerle (Yerel Yönetimler, Merkezi Yönetim Kurumları, Özel Şirketler- Yap-sat Firmaları vb.) ne kadar ilişki içinde olduklarını da sorgulamak çalışmanın amaçlarındandır. Çalışmada yöntem olarak, STK’ların kentsel mekân üretiminde sorumluluklarını ve görevlerini anlamak için yüz yüze görüşme tekniğinden faydalanılmıştır. STK’ların diğer aktörlerle etkileşim ağı da kentte yapılan bazı kentsel mekân üretim örnekleri ile ortaya konulmuştur. Kentsel mekân üretiminde özellikle makro ölçekli projelerde tüm aktörlerin görüş olarak katkı sağladığı ancak nihai kararın uygulayıcı aktör tarafından verildiği bir süreç işletilmektedir. Çalışmanın sonucu olarak; STK’ların fiili olarak projelerde aktif rol alma isteğine karşın bu sürece daha çok fikir olarak dahil edildikleri ortaya çıkmıştır.
  • Conference Object
    KÜRESELLEŞME VE YENİ TÜKETİM MEKÂNLARI OLARAK KAHVE DÜKKÂNLARI: DİYARBAKIR ÖRNEĞİ
    (ISCYA, 2021) Aksoy Işık, Rojat
    Küreselleşme, teknoloji ve sermaye hayatımızın her alanında karşımıza çıkan kavramlar olup ve aslında bakıldığında hayatımızın bunların etrafında şekillendiği görülmektedir. Küreselleşmenin hızı, çoğu zaman teknolojik gelişmelere bağlı olarak değerlendirilebilmektedir. Küreselleşmeyle beraber sürekli devinim içinde olan sermaye de piyasa güçleri tarafından her defasında yeniden yapılandırılır. Bu yüzden küreselleşmenin ülkeler tarafından değil, büyük şirketler tarafından yürütüldüğünü söylemek çok ta yanlış olmasa gerek. Bunun sonucu olarak, küresel şirketlerin pazara sundukları tüketim mallarının ulusal, yerel kültürler üzerindeki etkisi artmaktadır. Küreselleşmede hedef kitlelerin "farklı" toplumlar olması ve bu toplumlardaki "kültürlerin" birbirine geçişini sağlamanın stratejilerinden biri de mekânları "aynılaştırmadır". Tüketici topluma, farklı yerlerde aynı içeceklerin, yiyeceklerin sunumu bu amaca hizmet etmektedir. Küreselleşmenin "yeni dünyadaki" "aynılaşma" politikasında uygun metalardan biri de kahvedir demek mümkündür. Bu bağlamda çalışma kapsamına dünyanın birçok yerinde şubeleri olan mekânlardan olan kahve dükkânlarının (Starbucks, Roberts Coffee vb.) Diyarbakır’daki temsilleri ile yerel kahve dükkânları ele alınmıştır. Bu bağlamda çalışmada, kahve ile ilgili genel bilgiler de (kökeni, kahvehaneler vb.) verilmiş olup "Metropol" kent olarak değerlendirilen Diyarbakır'da gün geçtikçe sayıları artmakta olan küresel, ulusal ve yerel kahve dükkânlarında “aynılaşma” politikası üzerinde bir inceleme ve değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirmenin sonucu olarak, Diyarbakır’da küresel ve yerel kahve dükkânları ile ilgili yapılan araştırmada; küresel ve yerel olan kahve dükkânlarının birbirinden ne kadar farklı olsalar da birbirlerinden etkilendikleri görülmüştür. Ayrıca küresel olanların bulundukları yerdeki topluma göre kendilerini şekillendirebildikleri de izlenilmiştir.
  • Article
    MARDİN MİMARİSİNİN YEREL BASIN ÜZERİNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ: MARDİN HABER GAZETESİ
    (Astana Yayınları, 2024) Aksoy Işık, Rojat
    Dönemin ekonomik koşulları, beşeri faktörler ve topoğrafik durum gibi birçok etmen kentlerdeki mimari oluşum/faaliyet ve yapı üzerinde etkilidir. Kentlerde ortaya çıkan bu mimari oluşum ve faaliyetler sonraki nesillere birer örnek olarak aktarılmaktadır. Bu aktarım sürecinde en önemli kaynaklardan biri de yazılı kaynaklardır. Yazılı kaynaklardan belki de en önemlilerinden biri kentin aynası sayılan yerel yazılı basındır. Bu bağlamda çalışma için Mardin yerel gazetelerinden biri olan Mardin Haber gazetesi örneği seçilmiştir. Çalışmanın amacı; 2018-2023 tarihleri arasında Mardin Haber gazetesindeki Mardin’deki imar faaliyetleri, planlamaları, uygulamaları, mimari oluşumları incelemek ve değerlendirmektir. Mardin Haber gazetesinin seçilmesinin nedeni, incelenen bu tarihlerde gazetenin kesintisiz basılması ve gazete nüshalarının tamamına erişilebilmesidir. Çalışma kapsamında, 2018 ve 2023 tarihleri arasındaki gazete arşivlerinden haberler, fiziksel olarak taranıp kayıt altına alınış, kent merkezinde ve ilçelerinde konusu mimarlık, imar, planlama ve uygulama gibi faaliyetlere ilişkin haberler ile kentsel mekân, kentleşme ile ilgili yazılan haberler analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, Mardin’deki hangi mimarlık faaliyetlerinin seçilen yerel basın gündeminde yer aldığı bulunmuş, mimarlık bağlamında en çok yazılan, haberi yapılan mekânlar ve mimari oluşumlar belirlenmiştir. Elde edilen veriler ışığında günümüzde, o dönem basında yer alan ilgili konular hakkında bir karşılaştırma imkânı bulunmuştur.
  • Article
    Anlatılarda Kızıltepe
    (Mardin Artuklu Üniversitesi, 2021) Aksoy Işık, Rojat
    Bir şehrin tarihini, mimarisini incelerken, şehrin sahip olduğu isimlerin etimolojisi ilk araştırılan konulardandır. Şehrin isimlerindeki değişimler; kentin sosyolojik, ekonomik ve mimari yapısıyla ilgili birçok veri barındırır. Bu yüzden şehir isimlerinin etimolojisi, şehir için tarihi, mimari araştırmada önemli olmaktadır. Bu isimlerin bazen şehrin en iyi tanımlayıcısı konumunda oldukları, şehrin tarihi ile ilgili önemli bilgileri barındırdıkları görülmektedir. Yapılan araştırmalar sonucunda bu isimlerin çoğu zaman sözlü kültürün bir parçası olan efsanelerde vb. gizli oldukları görülmektedir. Efsaneler; şehrin sahip olduğu sözlü kültürü yansıtır, şekillendirir. Şehir ile ilgili araştırmalarda daha net bir bilgiye ulaşmak için yazılı kültürün çoğu zaman yeterli olmadığı ve sözlü kültüre başvurulduğu bilinmektedir. Bu bağlamda Mardin’in bir ilçesi olan Kızıltepe ile ilgili yapılan araştırmalarda, şehrin isimlerinin etimolojisi ile ilgili bilgilere ulaşmada sözlü kültürün bir parçası olarak söylenegelen efsanelerin etkisinin yoğun olduğu görülmektedir. Çalışmada, Kızıltepe’nin bugüne kadar kullanılmış olan bazı isimleri örneklem çerçevesinde etimolojik olarak ele alınıp elde edilen bulguların şehrin yapısı üzerine bir değerlendirmesi yapılmıştır.
  • Article
    Kızıltepe in Narratİons
    (2021) Işık, Rojat Aksoy
    ABSTRACTWhile researching the history, architecture of a city, the etymology of the names of the city is one of the first researches. Changes in the names of the city contain many facts related to the sociological, economic and architectural structure of the city. Therefore, the etymology of city names is important in historical and architectural research for the city. It is seen that these names are sometimes the best descriptors of the city and give important information about the history of the city.As a result of the researches, these names are mostly hidden in the legends, etc., which are a part of oral culture. Legends reflect and shape the oral culture of the city. It is known that written culture is often not sufficient and verbal culture is used to reach a clearer information in researches about the city.In this context, in the researches on Kızıltepe, a district of Mardin, it is seen that the influence of the legends told as a part of the oral culture is intense in reaching information about the etymology of the names of the city. In the study, some of the names of Kızıltepe, which have been used till today, have been handled etymologically within the framework of the sample.
  • Article
    Structural Evaluation of the Historical Bridge in the Yukhari Bash Architectural Reserve: A Comparative Finite Element Analysis Before and After Restoration
    (MDPI, 2025) Dinc, Erdal; Ates, Tahir; Gokdemir, Ahmet; Isik, Rojat Aksoy; Aksoy Işık, Rojat
    This study investigates the structural behavior of the historical bridge located in the "Yukhari Bash" National Architectural Reserve Zone in Sheki, Azerbaijan, using finite element analysis (FEA) before and after its restoration. The primary objective is to evaluate the performance of the bridge under self-weight and seismic loads, following the standards of the Turkish Building Earthquake Code. The bridge, constructed primarily with limestone masonry, was analyzed using SAP2000 software. The results indicate that the structural integrity under compressive and shear stresses remained within acceptable limits both before and after restoration. However, post-restoration improvements in stress distribution and deformation were evident. This paper contributes to the preservation of historic structures through modern engineering analysis and provides insights into the appropriate restoration practices for masonry arch bridges.
  • Article
    ÇEVRE SORUNSALLARINDAN BİRİ OLAN KENTLEŞME: MARDİN ÖRNEĞİ
    (2020) Aksoy Işık, Rojat; Işık, Rojat Aksoy
    Günümüzde büyümekte olan şehirlerde kentleşme hızla devam etmektedir. Hızlı kentleşmeden dolayı fiziksel, çevresel, sosyoekonomik sorunlar giderek artmaktadır. Bu bağlamda büyümekte olan kentlerde, çevre sorunlarının önemli nedenlerinden biri olan kentleşme, bir sorunsal haline gelmiş diyebiliriz. Bu kentlerde özellikle sanayi merkezli büyümenin ön plana çıkması kentin gelişimini beşerî olmaktan öteye götürememektedir. Sanayileşme, çevre sorunları başta olmak üzere birçok sorunu da ortaya çıkarmaktadır. Çevresel kirliliğin önemli sebeplerinden biri de sanayileşmedir. Kentlerde sanayi merkezli büyüme ile ortaya çıkan fiziksel, çevresel ve sosyoekonomik sorunların çözümünün paralel bir şekilde yürütülmesi kentleşme sürecine daha olumlu katkı sağlayacaktır. Ancak kentlerin mevcut yapısına bakıldığında çarpık kentleşmenin oluşu, kentin gelişiminin, çevre alanlarının koruna bilirliğinin, yaşana bilirliğinin yitirilmesi, sanayinin kentleşme üzerindeki olumsuzluklarını göstermektedir. Bu doğrultuda Mardin, Güneydoğu Anadolu Bölgesi‘nde ekonomisi tarıma ve hayvancılığa dayalı, tarihi dokusu ile ön plana çıkmış, kentleşmenin hızla devam ettiği bir yerdir. Çalışmada Mardin‘de kentleşme sürecinin fiziksel, çevresel ve sosyoekonomik yapıda yarattığı gelişmeleri tespit etmek amaçlanmıştır. Bu nedenle son beş yılda hızla büyümekte olan ve tarihi kimliği ile ön plana çıkan Mardin‘deki kentleşmeyle beraber doğan çevre sorunlarının neler olduğu ve şehre etkisi çalışma kapsamına alınmıştır. Çalışmada yöntem olarak, son beş yıla ait verilerin analizi ile birlikte yerel yönetimler ve Sivil Toplum Kuruluşları temsilcileriyle görüşmeler yapılmıştır. Bu araştırma sonuçlarından Mardin‘de kentleşmenin düzenli ve planlı olmadığı ve beraberinde birçok çevre sorununu da getirdiği ortaya çıkmıştır. Bu çevre sorunları içinde hava, su, gürültü kirliliği, ulaşım, elektrik, su problemi gibi birçok sorun bulunmaktadır. Bu doğrultuda çözüm önerileri sunulmuştur.
  • Book Part
    Geleneksel Köy Evleri Üzerine Mimari Bir Değerlendirme: Nusaybin Örneği
    (Mardin Artuklu Üniversitesi, 2022) Aksoy Işık, Rojat
    Kırsal mimarlık alanında kır konutlarına ilişkin Türkiye’de yapılmış olan çalışmaların yetersiz olduğu yapılan literatür çalışmasında gözlenmiş olup, bu bağlamda kırsal mimari üzerine çalışmaların daha çok yapılmasına ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Bu çalışmada, Mardin’in Nusaybin ilçesine bağlı köylerde kırsal mimari örneklerinden geleneksel köy evleri üzerine mimari bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu çalışmanın amaçlarından birisi, Nusaybin ilinde bulunan köy evlerinin belgelenmesi ve yazılı kaynaklara kazandırılmasıdır. Çünkü günümüzde bu köy ve mezraların çoğu terkedilmiş olup bu köy ve mezralarla beraber evler de yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. İkincisi, Nusaybin köy konutlarının mimari özelliklerinin yapı örnekleri üzerinden tanıtılması ve Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki diğer bazı yerleşimlerdeki köy konutlarıyla karşılaştırılmasının literatüre kazandırılması hedeflenmektedir. Çalışma kapsamında; araştırma bölgesi olan Güneydoğu Anadolu bölgesine bağlı Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa ve Batman illerinde belirlenmiş olan 35 köy ve mezraya gidilmiştir. Farklı plan özellikleri olan evlerin bulunduğu köy ve mezraların seçilmesine özellikle özen gösterilmiştir.
  • Article
    Mutfaktaki Mekânsal Değişimin Kullanıcılar Üzerinden Değerlendirilmesi: Midyat Örneği
    (Mardin Artuklu Üniversitesi, 2023) Aksoy Işık, Rojat; Çelebi, Esma İnci
    Teknoloji, günümüzdeki toplumsal değişim ve dönüşümlerde çok etkili olduğu kadar katkısının da büyük olduğunu söyleyebiliriz. Bu çerçevede ihtiyaçları, yaşam biçimini ve dolayısıyla mekânsal organizasyonları büyük bir ölçüde etkilemektedir. Günümüzde konut tasarımlarında önemli olan mekânsal organizasyonlarda değişimlerden en çok etkilenen alanlardan biri de mutfaklardır. Bu çalışmanın amacı, Mardin’in ilçelerinden olan Midyat’ta son yirmi yılda apartman tipi konutlarında, mutfak tasarımında değişimin sorgulanması ve kullanıcılar üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışma kapsamına gerekli literatür çalışmasıyla birlikte, kullanıcı beğenilerini ve tercihlerini belirlemek amacıyla mutfak kullanıcıları ile görüşmeler yapılmıştır. Bu bağlamda mutfak tasarımlarının mimari planları ve fotoğrafları da bırakılmış olup değerlendirme bölümü oluşturulmuştur. Çalışmada mutfak kullanıcıları ile yapılan görüşmelerde nicel araştırma yöntemi kullanılarak sayısal veriler üzerinden çalışmaya yön verilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda, mutfağın durağan bir mekân olmadığının, gelişen teknoloji, yaşam şartları ve toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda şekillendiği ortaya çıkmıştır. Kullanıcıların bu değişimden etkilendiği, alan çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu değişim ve etkileşimlerin ileriki zamanlarda da devam edeceği ve bu bağlamda tasarımcının bunu dikkate alması önemli olacaktır.

Sustainable Development Goals